Một người từng làm việc tại ngân hàng Lehman Brothers chia sẻ quan điểm về cái chết của ngân hàng đầu tư nổi tiếng Phố Wall này.
Cơn địa chấn “Lehman Brothers” (Lehman) đã đi vào lịch sử đối với giới đầu tư tài chính toàn cầu và chắc chắn sẽ còn tốn kém nhiều giấy mực của giới học thuật.
Theo quan điểm cá nhân của người viết, sự sụp đổ của Lehman bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân, song có thể tổng hợp lại ở bốn nhóm nguyên nhân chính: các quyết định kinh doanh rủi ro, cách thức giải quyết khủng hoảng, sự không may mắn và các nhân tố khác.
Các quyết định kinh doanh rủi ro
Trước hết, có thể kết luận Lehman là nạn nhân của chính mình chứ không phải ai khác.
Ngân hàng đầu tư là một định chế tài chính có mức độ rủi ro rất cao và kiếm tiền thông qua quản trị rủi ro. Rủi ro cao đối với lĩnh vực bất động sản trong bối cảnh một cuộc khủng hoảng tín dụng toàn diện và khốc liệt trong lịch sử là nguyên nhân chính dẫn đến sự sụp đổ của một đế chế tài chính già cỗi 158 năm tuổi.
Trong một bài viết trước đây “Khủng hoảng nợ dưới chuẩn tại Mỹ: Từ A-Z”, người viết đã trình bày toàn cảnh về cuộc khủng hoảng tín dụng dưới chuẩn từ nguyên nhân, cách thức kiếm tiền của các ngân hàng đầu tư đến hậu quả gánh chịu của thị trường. Khủng hoảng tín dụng dưới chuẩn đã lan sang tín dụng trên chuẩn và toàn bộ thị trường tín dụng nói chung.
Lehman - cũng như các ngân hàng đầu tư khác - đã sử dụng nghiệp vụ chứng khoán hóa (securitisation) để biến các khoản cho vay mua bất động sản thành các gói trái phiếu có gốc bất động sản (MBS, MBO, CDO) đầy rủi ro cung cấp cho thị trường.
Khi nền kinh tế đi xuống, người vay tiền mua nhà không trả được các khoản vay mua nhà thì rủi ro tín dụng được chuyển sang các gói trái phiếu có các danh mục tín dụng bất động sản làm tài sản đảm bảo. Khủng hoảng càng gia tăng thì việc phát mại tài sản càng tăng làm giá bất động sản càng giảm. Điều này có nghĩa giá trị tài sản đảm bảo của trái phiếu càng giảm và rủi ro tín dụng càng tăng.
Vòng xoáy khủng hoảng cứ tiếp tục như vậy, làm cho giá chứng khoán sụt giảm mạnh. Các ngân hàng đầu tư mặc dù không nắm giữ toàn bộ rủi ro nhưng cũng trực tiếp hoặc gián tiếp duy trì một số danh mục chứng khoán liên quan đến bất động sản. Hậu quả là hàng loạt ngân hàng đầu tư lần lượt báo cáo các khoản lỗ kinh doanh.
Lehman là một trong những ngân hàng đầu tư tham gia sâu vào hoạt động chứng khoán hóa tín dụng bất động sản. Được tách ra từ American Express năm 1994, Lehman đã xây dựng cho mình một thương hiệu mạnh về các phẩm có thu nhập cố định nói chung và trái phiếu nói riêng. Sự dính líu sâu của Lehman vào lĩnh vực này là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến kết cục ngày hôm nay. Công bằng mà nói, Lehman đã lường trước được vấn đề và cố gắng không dính nhiều vào tín dụng bất động sản dưới chuẩn. Trong số danh mục liên quan đến bất động sản khoảng 60 tỷ USD thì tín dụng bất động sản dưới chuẩn chiếm dưới 2 tỷ USD. Tuy nhiên, với sự lan rộng của khủng hoảng tín dụng mà tín dụng dưới chuẩn chỉ là mồi lửa ban đầu thì Lehman đã không kịp thoát.
Ngoài các gói trái phiếu liên quan đến bất động sản, Lehman còn đầu tư trực tiếp hoặc gián tiếp vào bất động sản thương mại. Lehman có thể cấu trúc các giao dịch này thông qua cung cấp vốn nợ hoặc vốn chủ sở hữu cho các công ty con hoặc liên doanh đầu tư bất động sản. Khi thị trường bất động sản đi xuống thì các giá trị bất động sản thương mại này cũng giảm theo.
Tại thời điểm cuối tháng 8, Lehman nắm danh mục khoảng 52 tỷ USD liên quan đến bất động sản, trong đó 24 tỷ USD chứng khoán bất động sản nhà ở, 17 tỷ USD chứng khoán bất động sản thương mại và 11 tỷ đầu tư trực tiếp. So với tương quan tổng tài sản khoảng 600 tỷ USD và vốn chủ khoảng 20 tỷ USD thì đây là một danh mục lớn.
Giám đốc điều hành của Lehman, Dick Fuld, là người gắn bó tâm huyết với Lehman trong suốt 4 thập kỷ và là người chèo lái Lehman trong 14 năm qua. Vốn là người thận trọng, Ông đã giúp Lehman vượt qua cuộc khủng hoảng năm 1998 với sự sụp đổ của quỹ đầu cơ “Long-Term Capital Management” là một khách hàng lớn của Lehman. Chính cuộc khủng hoảng này đã giúp Lehman phát triển một chiến lược kinh doanh phù hợp cùng với một hệ thống quản trị rủi ro tốt nhất phố Wall. Tuy nhiên, sự bùng nổ kinh tế toàn cầu trong 3-4 năm gần đây cùng với chiến lược mở rộng đã làm Dick Fuld thay đổi chiến lược kinh doanh của Lehman sang các hoạt động rủi ro hơn trong đó có bất động sản.
Năm 2005, giám đốc toàn cầu phụ trách dòng sản phẩm có thu nhập cố định của Lehman là Michael Gelband đã phải ra đi vì có quan điểm trái ngược về chiến lược kinh doanh này. Tháng 6/2008, khi Lehman rơi vào đỉnh cao khó khăn của cuộc khủng hoảng tín dụng thì Michael Gelband được mời về vị trí giám đốc toàn cầu phụ trách thị trường vốn nhằm cứu vãn tình hình. Tuy nhiên, điều này đã quá muộn!
Cách thức giải quyết khủng hoảng
Công bằng mà nói cuộc khủng hoảng tín dụng đã làm hàng loạt tên tuổi đều rơi vào vòng xoáy chứ không chỉ có Lehman. Các ngân hàng UBS, Citi, Merrill Lynch, Bear Steans, Morgan Stanley, Freddie Mac, Fannie Mae đều gánh chịu các khoản lỗ nặng nề với tổng số lên tới hàng trăm tỷ USD. Số nhân viên sa thải tại các trung tâm tài chính lên tới hàng ngàn.
Ngay trước lúc Lehman hấp hối, hàng loạt các tên tuổi như Merrill Lynch, AIG, Washington Mutual cũng rơi vào tình trạng tương tự. Vậy tại sao chỉ có Lehman lại chịu một cái chết thảm như vậy?
Người viết cho rằng cách thức giải quyết khủng hoảng thiếu sáng suốt và thiếu quyết đoán của Ban lãnh đạo Lehman đã đẩy Lehman vào thế chân tường. Phải nói rằng vấn đề của Lehman là vấn đề không mới và đã được cảnh báo trong một thời gian dài. Trong 6 tháng gần đây, đã một vài lần tình hình của Lehman dậy sóng. Đặc biệt sau khi Bear Stearns ra đi thì thị trường đã đặt câu hỏi “Ai là người kế tiếp?”.
Nếu tính theo thứ tự quy mô Top 5 của ngân hàng đầu tư trên phố Wall, ai cũng biết đó là Lehman rồi mới đến Merrill Lynch, Morgan Stanley và cuối cùng Goldman Sachs. Ban lãnh đạo Lehman cũng đã có nhiều biện pháp giảm quy mô bảng cân đối một cách mạnh mẽ. Trong quý 2 và quý 3, quy mô tài sản của Lehman giảm khoảng 150 tỷ USD nhằm giảm hệ số đòn bẩy tài chính và áp lực lên vốn. Riêng trong quý 3, Lehman đã giảm được 17 tỷ USD tài sản rủi ro liên quan đến bất động sản. Các biện pháp tăng vốn được thực hiện song do không dự đoán được mức độ nghiêm trọng nên việc này đã chỉ được làm theo kiểu "catch-up".
Lehman đã không ít hơn 3 lần bỏ qua cơ hội tự cứu mình? Cơ hội thứ nhất là cơ hội tăng vốn khi có thể làm dễ dàng. Sau khi Bear Steans thất thủ, Lehman đã tiến hành tăng vốn vào đầu tháng 4 để chuẩn bị cho cuộc chiến. Lehman đã huy động thêm 4 tỷ USD vốn thông qua phát hành cổ phiếu ưu đãi. Mặc dù tỷ lệ đăng ký mua cổ phiếu của nhà đầu tư rất cao, vượt xa số vốn 4 tỷ USD cần huy động song Lehman đã từ chối phát hành thêm vốn, cho rằng như thế đã đủ.
Cơ hội thứ hai cũng là cơ hội tăng vốn sau khi báo cáo kết quả quý 2 bị lỗ 2,8 tỷ USD. Đây là lần đầu tiên Lehman báo cáo kết quả kinh doanh lỗ từ khi niêm yết. Ngay lập tức, Lehman tiến hành huy động thêm 6 tỷ USD vốn trong đó có 4 tỷ USD cổ phiếu phổ thông và 2 tỷ USD cổ phiếu ưu đãi nhằm bù đắp số lỗ quý 2. Lần này tỷ lệ đăng ký mua cổ phiếu cũng rất cao song Lehman cũng từ chối không phát hành thêm, cho rằng thế là đủ.
Cơ hội thứ 3 đến khi kết quả quý 3 chuẩn bị đến ngày công bố và thị trường đồn đoán số lỗ 4 tỷ USD. Lần này Lehman thực sự nhận ra sự nghiêm trọng và tiến hành tìm nhà đầu tư chiến lược để bán 25% ngân hàng. Đồng thời Lehman cũng đưa ra hàng loạt kế hoạch tái cơ cấu bao gồm bán một phần mảng quản lý tài sản để tăng tiền mặt, chia tách ngân hàng thành 2 công ty (spin off), công ty tốt và công ty xấu. Dự kiến công ty xấu (bad bank) sẽ nắm giữ toàn bộ tài sản xấu liên quan đến bất động sản và không niêm yết nhằm tránh áp dụng kế toán giá trị hợp lý (fair value). Tuy nhiên, lúc này tình thế đã thay đổi và khó khăn hơn nhiều. Cuộc đàm phán với Ngân hàng Phát triển Hàn Quốc (KDB) đáng lẽ ra có thể kết thúc song Lehman đã không làm được điều đó do sự bất đồng về giá.
Về khía cạnh này, Dick Fuld đã kém hơn John Thain, CEO của Merrill Lynch với thành tích “bán mình” cho BOA trong chỉ một ngày Chủ nhật. Lehman đã đánh mất cơ hội thứ 3, và cũng là cơ hội cuối cùng để tự cứu mình.
Không may mắn
Nhìn lại lịch sử 6 tháng qua, chúng ta sẽ hỏi tại sao FED cứu Bear Stearns bằng cách cung cấp 29 tỷ USD cho JP Morgan để mua Bear cứu Freddie Mac và Fannie Mae bằng cách tiếp quản trực tiếp, cứu AIG bằng việc tung ra 85 tỷ USD để mua 80% cổ phần. Đành rằng chúng ta không nên trông chờ vào Chính phủ giải quyết vấn đề của chúng ta song tại sao FED không làm như vậy với Lehman để BOA hoặc Barclays mua lại Lehman? Tại sao Lehman lại chết thảm như vậy?
Điều này cần giới học thuật sẽ mổ xẻ phân tích kỹ lưỡng. Tuy nhiên, người viết cho rằng thời điểm Lehman chết rất bất lợi cho Lehman và kết cục phải là như thế. Lehman và Bear có nhiều điểm tương đồng vì đều là ngân hàng đầu tư, do đó việc cứu Bears mà không cứu Lehman có lẽ do vấn đề thời điểm.
Thứ nhất, sau khi Bear chết, Chính phủ đã có dịch vụ cho vay chiết khấu dựa trên tài sản đảm bảo (discount window) nhằm cung cấp vốn cho ngân hàng đầu tư gặp khó khăn thanh khoản. Tuy nhiên cái chết của Lehman lại không phải là cái chết do thanh khoản nên đặc ân này chưa có cơ hội sử dụng.
Thứ hai, Lehman nguy kịch đúng lúc đỉnh điểm của cuộc khủng hoảng cùng Merrill Lynch, Wamu và AIG. Vấn đề “moral hazard” trở nên trầm trọng hơn hết vì nếu cứu tất cả, Chính phủ sẽ tạo ra một tiền lệ rất xấu, khuyến khích các tập đoàn tham gia thêm các hoạt động rủi ro. Chính phủ muốn khối tư nhân hiểu rằng họ phải tự giải quyết vấn đề của chính họ. Cần phải có một sự hy sinh nào đó để thị trường hiểu được điều này.
Hơn nữa, thời điểm gần cuộc bầu cử ở Mỹ cũng rất nhậy cảm khi khủng hoảng tài chính trở thành đề tài tranh luận giữa 2 ứng cử viên tổng thống Đảng Dân chủ và Đảng Cộng hòa. Việc dùng tiền thuế của dân đi giải cứu các tập đoàn tài chính cần một lý do thuyết phục cao. Sự hy sinh lúc này có lẽ là điều cần thiết cho thị trường? Chọn ai trong số này với chi phí thấp nhất cho xã hội?
Freddie Mac, Fannie Mae với tư cách là 2 tập đoàn hoạt động được Chính phủ bảo lãnh nhằm cung cấp tín dụng bất động sản cho người dân, do đó 2 tập đoàn này không thể chết. AIG là tập đoàn bảo hiểm lớn, cung cấp hàng triệu hợp đồng bảo hiểm cho người dân. Với số tài sản khổng lồ trên 1,000 tỷ USD, AIG có lẽ không phải là sự lựa chọn để cho phải hy sinh. Sự lựa chọn tốt nhất của Chính phủ là ép khối tư nhân phải tự cứu Lehman. Nếu không được, thì Lehman sẽ phải hy sinh. Có lẽ Chính phủ đã tính hết điều này thể hiện qua sự cứng rắn của FED và Bộ Tài Chính trong phiên họp cuối tuần qua nhằm tìm ra phương án giải cứu Lehman.
Các nhân tố khác
Ngoài 3 nhóm nhân tố trên, cái chết của Lehman còn do một phần sự tàn nhẫn của thị trường.
Cổ phiếu Lehman đã bị bán khống. Các nhà đầu cơ bán khống (short sale) Lehman đặt cược với việc cổ phiếu sẽ giảm giá mạnh. Việc bán khống được thực hiện thông qua vay cổ phiếu để bán trước và mua quyền bán cổ phiếu (put option). Tuy việc bán khống không có gì sai song nó chính là nguyên nhân tạo ra các tin đồn sai sự thật nhằm hạ giá cổ phiếu Lehman. Điều này làm mất lòng tin của thị trường vào Lehman và đẩy Lehman dần rơi vào thế bất lợi.
Từ khi Lehman công bố kết quả lỗ quý 2 thì các hoạt động bán khống diễn ra mạnh mẽ. Cổ phiếu Lehman giảm thấp hơn nhiều so với giá trị ghi sổ là 30 USD. Vào tháng 7, cổ phiếu Lehman chỉ còn 15 USD tương đương mức vốn hoá 10 tỷ, ước tính bằng giá trị thị trường của công ty quản lý tài sản của Lehman là Neuberger Berman. Thị trường đã định giá Franchise còn lại của Lehman bằng 0? CEO Dick Fuld đã nhiều lần tức giận với những kẻ đầu cơ bán khống Lehman và kiên quyết phục thù. Song cuối cùng dân đầu cơ bán khống đã thắng.
Ảnh hưởng...
Cái chết của Lehman gây ảnh hưởng lớn cho thị trường tài chính.
Một làn sóng khủng hoảng niềm tin lan rộng toàn cầu sẽ tạo ra làn sóng bán tháo chứng khoán. Hàng loạt đối tác cung cấp vốn cho Lehman kể cả các cổ đông có thể chịu các khoản tổn thất nặng nề. Với quy mô tài sản trên 600 tỷ USD và hàng ngàn tỷ USD hợp đồng phái sinh, việc thanh lý tài sản sẽ vô cùng khó khăn và làm giá chứng khoán và bất động sản càng thêm suy giảm. Các nhà đầu tư nắm giữ trái phiếu và cho vay hoặc các hợp đồng phái sinh với Lehman sẽ chịu các khoản lỗ lớn.
Từ mức vốn hóa 45 tỷ USD vào đỉnh điểm 2007, giờ đây giá trị của Lehman gần như về số 0. Các cổ đông mới đầu tư thêm 10 tỷ USD vốn vào Lehman trong 6 tháng trở thành tay trắng. Với việc Barclays chỉ tiếp quản một phần hoạt động của Lehman sau khi phá sản, thì hàng chục ngàn nhân viên tài chính sẽ mất việc làm.
Khủng hoảng niềm tin sẽ đóng băng thị trường tín dụng và thị trường chứng khoán hóa. Đây là các mảng quan trọng của thị trường vốn. Chi phí huy động vốn trên thị trường sẽ tăng cao. Việc huy động vốn cho thị trường bất động sản trong vài năm tới gần như không thể.
...và bài học rút ra
Thị trường đang tự tìm ra những bài học sau thất bại của Lehman. Một số thậm chí đổ lỗi cho mô hình hoạt động độc lập của công ty chứng khoán. Họ cho rằng mô hình siêu thị tài chính "universal bank" là phù hợp với hoàn cảnh hiện nay nhằm đa dạng hoá nguồn vốn của ngân hàng thương mại giúp ngân hàng đầu tư chống đỡ khủng hoảng. Tuy nhiên nếu nhìn lại cuộc đại khủng hoảng năm 30 và lý do Mỹ ban hành đạo luật Glass-Steagall nhằm tách ngân hàng đầu tư ra khỏi ngân hàng thương mại thì kết luận này có lẽ cần nghiên cứu thêm.
Theo quan điểm của người viết, bài học lớn nhất có lẽ là chiến lược kinh doanh cùng quản trị rủi ro. Thực sự mà nói hệ thống quản trị rủi ro của Lehman rất tốt song đã không thể phòng ngừa được một cuộc khủng hoảng “trăm năm có một” này. Lehman chết không phải do thanh khoản mà là do lỗ kinh doanh ngày một tăng cao. Tuy nhiên, một chiến lược kinh doanh thận trọng luôn có tác dụng giảm thiểu tác động của các điều kiện bất lợi của thị trường và tăng cường khả năng chống đỡ. Trong hoàn cảnh Việt Nam, khi các ngân hàng chưa có hệ thống quản trị rủi ro tốt thì chiến lược kinh doanh thận trọng càng có ý nghĩa hơn nhiều.
Bài học thứ hai có lẽ là cách thức giải quyết khủng hoảng. Lehman do không đánh giá được mức độ nghiêm trọng của tình hình nên đã không quyết đoán trong xử lý. Việc bỏ lỡ các cơ hội tự giải cứu và tự đẩy mình vào thế chân tường là điều đáng tiếc.
Hy vọng, thị trường sẽ trưởng thành hơn sau những bài học mang tên Lehman này.
Friday, September 19, 2008
Tuesday, September 16, 2008
Merrill Lynch – hào quang đã tắt
Ngày 14/09/2008, tên tuổi một thời lừng danh phố Wall này đã chỉ còn là quá khứ.
Merrill Lynch & Co., Inc là tập đoàn tài chính lớn hàng đầu thế giới. Tập đoàn cung cấp dịch vụ cho thị trường vốn, đầu tư ngân hàng, tư vấn tài chính, quản lý tài sản, bảo hiểm, ngân hàng và dịch vụ tài chính liên quan.
Trụ sở chính của Merrill Lynch tại New York. Khu văn phòng của công ty nằm tại trung tâm tài chính Four World tại Manhattan.
Người sáng lập ra Merrill Lynch - ông Charles Merrill
Những bước phát triển của Merrill Lynch
Merrill Lynch được sáng lập ngày 06/01/1914 tại New York và mang tên Charles E. Merrill & Co. Một vài tháng sau đó, một người bạn của Merrill, ông Edmund C. Lynch đã hợp tác với Merrill và vào năm 1915, công ty được chuyển tên sang Merrill, Lynch & Co.
Vào thời điểm đó, tên công ty còn có dấu phẩy ở giữa. Năm 1916, ông Winthrop H. Smith gia nhập công ty. Trong những ngày đầu tiên, Merrill, Lynch & Co. tiến hành đầu tư thành công một số lần. Năm 1921, công ty mua Pathé Exchange, sau đó trở thành RKO Pictures.
Năm 1926, công ty tiến hành vụ đầu tư tài chính đáng chú ý nhất trong lịch sử lúc đó. Công ty đã biến một cửa hàng rau quả nhỏ thành hệ thống bán rau quả lớn thứ 3 ở Mỹ vào đầu thập niên 1930. Sau khi tiến hành thành công thương vụ này, công ty tiến đến tăng đầu tư vào lĩnh vực ngân hàng với thương vụ đối với E.A. Pierce.
Năm 1940, công ty sáp nhập với E. A. Pierce & Co. và Cassatt & Co. và sau đó có tên Merrill Lynch, E. A. Pierce, and Cassatt. Tuy nhiên sau khi ông Edmund Lynch qua đời vào năm 1952, công ty đổi tên thành Merrill Lynch & Co. Năm 1941, Merrill Lynch là công ty đầu tiên phát hành báo cáo tài chính hàng năm.
Năm 1941, Fenner & Beane sáp nhập với Merrill và công ty có tên Merrill Lynch, Pierce, Fenner & Beane.
Thương vụ sáp nhập này đưa công ty thành một trong những tổ chức tài chính hàng đầu thế giới với văn phòng tại hơn 98 thành phố của Mỹ.
Khởi đầu năm tài chính ngày 01/03/1958, công ty có tên Merrill Lynch, Pierce, Fenner & Smith và trở thành một trong những công ty lớn nhất trên Sở giao dịch chứng khoán New York.
Năm 1971, công ty trở thành tập đoàn đa quốc gia với tổng tài sản khách hàng lên tới 1,8 nghìn tỷ USD và có hoạt động tại hơn 40 quốc gia trên toàn thế giới.
Năm 1978, Merrill Lynch mua lại White Weld & Co, một ngân hàng đầu tư nhỏ nhưng hết sức có uy tín.
Ngày 1/11/2007, CEO của Merrill Lynch, ông Stanley O'Neal chính thức rời công ty bởi gặp quá nhiều chỉ trích về cách ông ứng phó với cuộc khủng hoảng cho vay bất động sản dưới chuẩn. Một lý do khác khiến ông phải từ chức là bất đồng với ban giám đốc về vụ sáp nhập với ngân hàng Wachovia.
Thua lỗ kỷ lục trong lịch sử 93 năm hoạt động, ngày 14/11/2007, Merrill Lynch & Co bất ngờ chọn ông John Thain, Giám đốc Sở Giao dịch Chứng khoán New York và châu Âu (NYSE Euronext) làm cứu cánh, đảm nhận vị trí CEO kiêm Chủ tịch Tập đoàn.
Ngày 01/12/2007 Merrill Lynch chính thức có giám đốc điều hành mới, ông John Thain.
Ngày 28/12/2007, tập đoàn nhà nước của Singapore Temasek đầu tư 5 tỷ USD thông qua việc mua lại gần 10% cổ phần của Merrill.
Ngày 17/01/2008, Merrill Lynch công bố thua lỗ 9,83 tỷ USD.
Ngày 21/01/2008 Tập đoàn Đầu tư Hàn Quốc đầu tư 2 tỷ USD vào Merrill Lynch. Việc KIC đầu tư 2 tỷ USD vào ngân hàng Merrill Lynch của Mỹ là một trong những bước thực hiện chiến lược phát triển và là lần góp vốn đầu tiên của tập đoàn vào một ngân hàng đầu tư nước ngoài.
Ngày 17/04/2008, tập đoàn công bố thua lỗ 1,97 tỷ USD và công bố cắt giảm khoảng 4.000 việc làm sau khi phải chịu khoản giảm lãi 6,5 tỷ USD và phí dịch vụ thu được giảm 40%.
Bốn tháng kể từ khi nhận chức CEO của Merrill Lynch, ông John Thain đã quyết định bán hơn 12 tỷ USD cổ phiếu để tăng vốn và cải tổ việc quản trị rủi ro sau khoản thua lỗ hơn 20 tỷ USD trong kinh doanh tín dụng.
Tháng 6/2008, tập đoàn Merrill Lynch đang tiến hành các cuộc thương lượng để bán 20% cổ phần mà họ đang nắm giữ trong công ty Bloomberg.
Merrill Lynch đã mua số cổ phần trên trong Bloomberg từ thập niên 80 và là một trong những cổ đông đầu tiên của công ty truyền thông tài chính hùng mạnh này.
Merrill Lynch công bố ứng phó với tình trạng thua lỗ bằng việc bán cổ phiếu ưu đãi,tuy nhiên một số chuyên gia đánh giá chiến lược như vậy sẽ ảnh hưởng xấu đến xếp hạng tín dụng của tập đoàn.
Ngày 15/09 Merrill Lynch đã đồng ý với thương vụ này sau khi tham gia buổi họp với FED về số phận của đối thủ yếu thế hơn của Merrill Lynch là Lehman Brothers Holdings Inc.
Mức giá cổ phiếu của Merrill Lynch trong thương vụ này là 29USD/cổ phiếu, thấp hơn 70% so với giá cổ phiếu của Merrill Lynch vào tháng 1/2006. Mức giá này vẫn cao hơn 70% so với mức giá đóng cửa 17,05USD/cổ phiếu tại thị trường New York ngày 12/09.
Khủng hoảng cho vay thế chấp bất động sản dưới chuẩn đã khiến con số 5 tập đoàn tài chính lớn trên phố Wall này chỉ còn lại 2.
Bank of America Corp đã đồng ý mua lại Merrill Lynch, tập đoàn tài chính có lịch sử 94 năm hoạt động, với giá 50 tỷ USD.
Quyết định này được đưa ra trong vòng chưa đến 24 tiếng.
Merrill Lynch, một trong những tập đoàn tài chính hàng đầu của Mỹ, đã đồng ý với thương vụ này sau khi tham gia buổi thảo luận với FED về số phận của đối thủ yếu thế hơn của Merrill Lynch là Lehman Brothers Holdings Inc.
Cổ phiếu của ML trượt dốc mạnh trong tuần qua. Mức giá cổ phiếu của Merrill Lynch trong thương vụ này là 29USD/cổ phiếu, thấp hơn 70% so với giá cổ phiếu của Merrill Lynch vào tháng 1/2006.
Tuy nhiên mức giá đó vẫn cao hơn 70% so với mức giá đóng cửa 17,05USD/cổ phiếu tại thị trường New York ngày 12/09.
Ông Peter Kenny, một đại diện của Knight Capital Group Inc, cho rằng trật tự của thế giới tài chính đang thay đổi. Đây sẽ là một quá trình đầy đau đớn.
5 tổ chức tài chính hàng đầu phố Wall nay đã chỉ còn lại hai tên tuổi là Goldman Sachs Group Inc. và Morgan Stanley. Trong khi hai tổ chức này dự kiến sẽ tiếp tục công bố thua lỗ quý thứ 3, tuy nhiên công việc kinh doanh của họ vẫn mang lại lợi nhuận trong suốt năm 2008, không hề giống với số phận bi thảm của Lehman và Merrill.
Merrill Lynch & Co., Inc là tập đoàn tài chính lớn hàng đầu thế giới. Tập đoàn cung cấp dịch vụ cho thị trường vốn, đầu tư ngân hàng, tư vấn tài chính, quản lý tài sản, bảo hiểm, ngân hàng và dịch vụ tài chính liên quan.
Trụ sở chính của Merrill Lynch tại New York. Khu văn phòng của công ty nằm tại trung tâm tài chính Four World tại Manhattan.
Người sáng lập ra Merrill Lynch - ông Charles Merrill
Những bước phát triển của Merrill Lynch
Merrill Lynch được sáng lập ngày 06/01/1914 tại New York và mang tên Charles E. Merrill & Co. Một vài tháng sau đó, một người bạn của Merrill, ông Edmund C. Lynch đã hợp tác với Merrill và vào năm 1915, công ty được chuyển tên sang Merrill, Lynch & Co.
Vào thời điểm đó, tên công ty còn có dấu phẩy ở giữa. Năm 1916, ông Winthrop H. Smith gia nhập công ty. Trong những ngày đầu tiên, Merrill, Lynch & Co. tiến hành đầu tư thành công một số lần. Năm 1921, công ty mua Pathé Exchange, sau đó trở thành RKO Pictures.
Năm 1926, công ty tiến hành vụ đầu tư tài chính đáng chú ý nhất trong lịch sử lúc đó. Công ty đã biến một cửa hàng rau quả nhỏ thành hệ thống bán rau quả lớn thứ 3 ở Mỹ vào đầu thập niên 1930. Sau khi tiến hành thành công thương vụ này, công ty tiến đến tăng đầu tư vào lĩnh vực ngân hàng với thương vụ đối với E.A. Pierce.
Năm 1940, công ty sáp nhập với E. A. Pierce & Co. và Cassatt & Co. và sau đó có tên Merrill Lynch, E. A. Pierce, and Cassatt. Tuy nhiên sau khi ông Edmund Lynch qua đời vào năm 1952, công ty đổi tên thành Merrill Lynch & Co. Năm 1941, Merrill Lynch là công ty đầu tiên phát hành báo cáo tài chính hàng năm.
Năm 1941, Fenner & Beane sáp nhập với Merrill và công ty có tên Merrill Lynch, Pierce, Fenner & Beane.
Thương vụ sáp nhập này đưa công ty thành một trong những tổ chức tài chính hàng đầu thế giới với văn phòng tại hơn 98 thành phố của Mỹ.
Khởi đầu năm tài chính ngày 01/03/1958, công ty có tên Merrill Lynch, Pierce, Fenner & Smith và trở thành một trong những công ty lớn nhất trên Sở giao dịch chứng khoán New York.
Năm 1971, công ty trở thành tập đoàn đa quốc gia với tổng tài sản khách hàng lên tới 1,8 nghìn tỷ USD và có hoạt động tại hơn 40 quốc gia trên toàn thế giới.
Năm 1978, Merrill Lynch mua lại White Weld & Co, một ngân hàng đầu tư nhỏ nhưng hết sức có uy tín.
Ngày 1/11/2007, CEO của Merrill Lynch, ông Stanley O'Neal chính thức rời công ty bởi gặp quá nhiều chỉ trích về cách ông ứng phó với cuộc khủng hoảng cho vay bất động sản dưới chuẩn. Một lý do khác khiến ông phải từ chức là bất đồng với ban giám đốc về vụ sáp nhập với ngân hàng Wachovia.
Thua lỗ kỷ lục trong lịch sử 93 năm hoạt động, ngày 14/11/2007, Merrill Lynch & Co bất ngờ chọn ông John Thain, Giám đốc Sở Giao dịch Chứng khoán New York và châu Âu (NYSE Euronext) làm cứu cánh, đảm nhận vị trí CEO kiêm Chủ tịch Tập đoàn.
Ngày 01/12/2007 Merrill Lynch chính thức có giám đốc điều hành mới, ông John Thain.
Ngày 28/12/2007, tập đoàn nhà nước của Singapore Temasek đầu tư 5 tỷ USD thông qua việc mua lại gần 10% cổ phần của Merrill.
Ngày 17/01/2008, Merrill Lynch công bố thua lỗ 9,83 tỷ USD.
Ngày 21/01/2008 Tập đoàn Đầu tư Hàn Quốc đầu tư 2 tỷ USD vào Merrill Lynch. Việc KIC đầu tư 2 tỷ USD vào ngân hàng Merrill Lynch của Mỹ là một trong những bước thực hiện chiến lược phát triển và là lần góp vốn đầu tiên của tập đoàn vào một ngân hàng đầu tư nước ngoài.
Ngày 17/04/2008, tập đoàn công bố thua lỗ 1,97 tỷ USD và công bố cắt giảm khoảng 4.000 việc làm sau khi phải chịu khoản giảm lãi 6,5 tỷ USD và phí dịch vụ thu được giảm 40%.
Bốn tháng kể từ khi nhận chức CEO của Merrill Lynch, ông John Thain đã quyết định bán hơn 12 tỷ USD cổ phiếu để tăng vốn và cải tổ việc quản trị rủi ro sau khoản thua lỗ hơn 20 tỷ USD trong kinh doanh tín dụng.
Tháng 6/2008, tập đoàn Merrill Lynch đang tiến hành các cuộc thương lượng để bán 20% cổ phần mà họ đang nắm giữ trong công ty Bloomberg.
Merrill Lynch đã mua số cổ phần trên trong Bloomberg từ thập niên 80 và là một trong những cổ đông đầu tiên của công ty truyền thông tài chính hùng mạnh này.
Merrill Lynch công bố ứng phó với tình trạng thua lỗ bằng việc bán cổ phiếu ưu đãi,tuy nhiên một số chuyên gia đánh giá chiến lược như vậy sẽ ảnh hưởng xấu đến xếp hạng tín dụng của tập đoàn.
Ngày 15/09 Merrill Lynch đã đồng ý với thương vụ này sau khi tham gia buổi họp với FED về số phận của đối thủ yếu thế hơn của Merrill Lynch là Lehman Brothers Holdings Inc.
Mức giá cổ phiếu của Merrill Lynch trong thương vụ này là 29USD/cổ phiếu, thấp hơn 70% so với giá cổ phiếu của Merrill Lynch vào tháng 1/2006. Mức giá này vẫn cao hơn 70% so với mức giá đóng cửa 17,05USD/cổ phiếu tại thị trường New York ngày 12/09.
Khủng hoảng cho vay thế chấp bất động sản dưới chuẩn đã khiến con số 5 tập đoàn tài chính lớn trên phố Wall này chỉ còn lại 2.
Bank of America Corp đã đồng ý mua lại Merrill Lynch, tập đoàn tài chính có lịch sử 94 năm hoạt động, với giá 50 tỷ USD.
Quyết định này được đưa ra trong vòng chưa đến 24 tiếng.
Merrill Lynch, một trong những tập đoàn tài chính hàng đầu của Mỹ, đã đồng ý với thương vụ này sau khi tham gia buổi thảo luận với FED về số phận của đối thủ yếu thế hơn của Merrill Lynch là Lehman Brothers Holdings Inc.
Cổ phiếu của ML trượt dốc mạnh trong tuần qua. Mức giá cổ phiếu của Merrill Lynch trong thương vụ này là 29USD/cổ phiếu, thấp hơn 70% so với giá cổ phiếu của Merrill Lynch vào tháng 1/2006.
Tuy nhiên mức giá đó vẫn cao hơn 70% so với mức giá đóng cửa 17,05USD/cổ phiếu tại thị trường New York ngày 12/09.
Ông Peter Kenny, một đại diện của Knight Capital Group Inc, cho rằng trật tự của thế giới tài chính đang thay đổi. Đây sẽ là một quá trình đầy đau đớn.
5 tổ chức tài chính hàng đầu phố Wall nay đã chỉ còn lại hai tên tuổi là Goldman Sachs Group Inc. và Morgan Stanley. Trong khi hai tổ chức này dự kiến sẽ tiếp tục công bố thua lỗ quý thứ 3, tuy nhiên công việc kinh doanh của họ vẫn mang lại lợi nhuận trong suốt năm 2008, không hề giống với số phận bi thảm của Lehman và Merrill.
Lợi nhuận của Goldman Sachs giảm 71%
Golman Sachs, ngân hàng lớn nhất trong hai ngân hàng đầu tư còn tồn tại ở Phố Wall thông báo lợi nhuận giảm mạnh nhất kể từ khi thành công ty đại chúng vào năm 1999.
Theo báo cáo, lợi nhuận của Goldman Sachs trong quý III đã giảm 71% xuống 810 triệu USD so với mức 2,81 tỷ USD của một năm trước sau khi phải trả cổ tức ưu đãi.
Kết quả kinh doanh của Goldman Sachs đã phản ánh thiệt hại vẫn đang tiếp diễn từ cuộc khủng hoảng tín dụng vẫn chưa có dấu hiệu chấm dứt.
Khủng hoảng tín dụng đã khiến ba ngân hàng đầu tư hàng đầu nước Mỹ phải ra đi. Golman Sachs và Morgan Stanley là hai ngân hàng đầu tư còn lại của Phố Wall.
Lehman Brothers đã phải đệ đơn xin phá sản vào thứ hai tuần này sau khi thất bại trong việc tìm người mua lại. Trước đó, Bear Stearns và Merrill Lynch cũng đã bị các ngân hàng thương mại thâu tóm.
Những bất ổn trên thị trường tín dụng đã khiến cổ phiếu của Goldman đứng ở mức thấp nhất trong lịch sử 139 năm hoạt động. Mặc dù đã tránh được kết quả tệ hại giống như các đối thủ, giá cổ phiếu của Golman Sachs vẫn giảm hơn 50% kể từ khi leo lên mức cao nhất trong 52 tuần và đứng ở mức 250,70 USD.
Goldman Sachs cho biết, đến ngày cuối tháng 8, lợi nhuận tính trên mỗi cổ phiếu của ngân hàng này chỉ còn 1,81 USD, giảm mạnh so với mức giá 6,13 USD cho mỗi cổ phiếu vào cùng kỳ năm ngoái. Doanh thu của ngân hàng cũng giảm 51% xuống còn 6,04 tỷ USD so với 12,3 tỷ USD vào một năm trước.
Tuy nhiên, lợi nhuận tính trên mỗi cổ phiếu của Goldman Sachs vẫn vượt dự đoán 1,71 USD của các chuyên gia. Nhưng doanh thu lại thấp hơn mức kỳ vọng 6,23 tỷ USD.
Theo báo cáo, lợi nhuận của Goldman Sachs trong quý III đã giảm 71% xuống 810 triệu USD so với mức 2,81 tỷ USD của một năm trước sau khi phải trả cổ tức ưu đãi.
Kết quả kinh doanh của Goldman Sachs đã phản ánh thiệt hại vẫn đang tiếp diễn từ cuộc khủng hoảng tín dụng vẫn chưa có dấu hiệu chấm dứt.
Khủng hoảng tín dụng đã khiến ba ngân hàng đầu tư hàng đầu nước Mỹ phải ra đi. Golman Sachs và Morgan Stanley là hai ngân hàng đầu tư còn lại của Phố Wall.
Lehman Brothers đã phải đệ đơn xin phá sản vào thứ hai tuần này sau khi thất bại trong việc tìm người mua lại. Trước đó, Bear Stearns và Merrill Lynch cũng đã bị các ngân hàng thương mại thâu tóm.
Những bất ổn trên thị trường tín dụng đã khiến cổ phiếu của Goldman đứng ở mức thấp nhất trong lịch sử 139 năm hoạt động. Mặc dù đã tránh được kết quả tệ hại giống như các đối thủ, giá cổ phiếu của Golman Sachs vẫn giảm hơn 50% kể từ khi leo lên mức cao nhất trong 52 tuần và đứng ở mức 250,70 USD.
Goldman Sachs cho biết, đến ngày cuối tháng 8, lợi nhuận tính trên mỗi cổ phiếu của ngân hàng này chỉ còn 1,81 USD, giảm mạnh so với mức giá 6,13 USD cho mỗi cổ phiếu vào cùng kỳ năm ngoái. Doanh thu của ngân hàng cũng giảm 51% xuống còn 6,04 tỷ USD so với 12,3 tỷ USD vào một năm trước.
Tuy nhiên, lợi nhuận tính trên mỗi cổ phiếu của Goldman Sachs vẫn vượt dự đoán 1,71 USD của các chuyên gia. Nhưng doanh thu lại thấp hơn mức kỳ vọng 6,23 tỷ USD.
Tập đoàn bảo hiểm lớn nhất Mỹ lâm vào đường cùng
Phần lớn cơ quan xếp hạng tín dụng đã hạ xếp hạng của AIG, tập đoàn bảo hiểm lớn nhất của Mỹ. Chính phủ Mỹ sẽ chính thức phải ra tay cứu AIG.
FED và hai ngân hàng đầu tư lớn khác thảo luận gấp để hỗ trợ tài chính ngăn khủng hoảng tại tập đoàn.
Việc bị hạ xếp hạng tín dụng này sẽ ảnh hưởng lớn tới mối quan hệ kinh doanh của công ty này đối với nhiều đối tác khác.
Nếu không có khoản hỗ trợ tài chính từ Goldman Sachs và JP Morgan, AIG có thể sẽ phải tuyên bố phán sản.
Cổ phiếu của AIG giảm khoảng hơn 60% trong phiên giao dịch ngày thứ Hai (ngày 15/09) do nhà đầu tư lo ngại tập đoàn không có đủ tiềm lực tài chính để duy trì xếp hạng hiện nay.
Phần lớn công việc kinh doanh của AIG đều ổn, chỉ trừ hoạt động đầu tư vào các loại chứng khoán được đảm bảo bằng nợ địa ốc và việc bán các hợp đồng hoán đổi khả năng vỡ nợ tín dụng (CDS) - những hợp đồng dạng bảo hiểm đối với khả năng vỡ nợ của một công ty
Việc bị đánh tụt hạng tín nhiệm giữa lúc này được coi như thêm một đòn giáng mạnh vào một AIG đang ốm yếu. Việc phát hành trái phiếu của AIG sẽ trở nên hết sức khó khăn do niềm tin của các nhà đầu tư suy giảm mạnh.
Thông tin mới nhất là AIG sẽ có thể nhận được khoản vay trị giá 85 tỷ USD từ FED. Hai ngân hàng Goldman Sachs và JPMorgan Chase đã không thể sắp xếp được khoản tiền khẩn cấp để hỗ trợ cho AIG, vì thể chính phủ sẽ phải can thiệp.
FED và hai ngân hàng đầu tư lớn khác thảo luận gấp để hỗ trợ tài chính ngăn khủng hoảng tại tập đoàn.
Việc bị hạ xếp hạng tín dụng này sẽ ảnh hưởng lớn tới mối quan hệ kinh doanh của công ty này đối với nhiều đối tác khác.
Nếu không có khoản hỗ trợ tài chính từ Goldman Sachs và JP Morgan, AIG có thể sẽ phải tuyên bố phán sản.
Cổ phiếu của AIG giảm khoảng hơn 60% trong phiên giao dịch ngày thứ Hai (ngày 15/09) do nhà đầu tư lo ngại tập đoàn không có đủ tiềm lực tài chính để duy trì xếp hạng hiện nay.
Phần lớn công việc kinh doanh của AIG đều ổn, chỉ trừ hoạt động đầu tư vào các loại chứng khoán được đảm bảo bằng nợ địa ốc và việc bán các hợp đồng hoán đổi khả năng vỡ nợ tín dụng (CDS) - những hợp đồng dạng bảo hiểm đối với khả năng vỡ nợ của một công ty
Việc bị đánh tụt hạng tín nhiệm giữa lúc này được coi như thêm một đòn giáng mạnh vào một AIG đang ốm yếu. Việc phát hành trái phiếu của AIG sẽ trở nên hết sức khó khăn do niềm tin của các nhà đầu tư suy giảm mạnh.
Thông tin mới nhất là AIG sẽ có thể nhận được khoản vay trị giá 85 tỷ USD từ FED. Hai ngân hàng Goldman Sachs và JPMorgan Chase đã không thể sắp xếp được khoản tiền khẩn cấp để hỗ trợ cho AIG, vì thể chính phủ sẽ phải can thiệp.
AIG được "giải cứu"
Chính phủ Mỹ đã chính thức can thiệp để cứu tập đoàn bảo hiểm hàng đầu của Mỹ. AIG nhận được khoản vay khẩn cấp trị giá 85 tỷ USD.
Chính phủ Mỹ đã chính thức cho AIG vay 85 tỷ USD để đổi lấy 79,9% cổ phần tại tập đoàn này.
Theo FED, trong tình huống hiện tại , nếu AIG tiếp tục sụp đổ, thị trường tài chính sẽ chịu ảnh hưởng quá nặng nề và nền kinh tế Mỹ nói chung sẽ vào thế cực kỳ khó khăn.
Quyết định này cũng nhận được sự ủng hộ từ Bộ Tài Chính. Như vậy tập đoàn bảo hiểm hàng đầu của Mỹ chính thức được cứu. Thua lỗ toàn ngành bảo hiểm Mỹ có thể lên tới 180 tỷ USD nếu AIG sụp đổ. AIG thật sự cần khoản vay này sau khi tập đoàn bị hạ xếp hạng tín dụng và cổ phiếu sụt giảm 79% từ ngày 11/09.
AIG có tổng tài sản trị giá 1.100 tỷ USD và 74 triệu khách hàng trên toàn thế giới. Trước khi đưa ra quyết định bất ngờ nói trên, các nhà hoạch định chính sách kinh tế Mỹ đã từ chối cấp cho AIG khoản vay 40 tỷ USD.
Khoản vay này kéo dài 2 năm. Theo thỏa thuận đối với chính phủ, AIG cũng sẽ phải thay ban lãnh đạo. Khoản vay này sẽ được AIG trả dần thông qua quá trình bán tài sản.
Cựu CEO của AIG cho rằng tập đoàn cần một khoản vay hơn là sự bảo trợ của chính phủ bởi như vậy tập đoàn sẽ rơi vào tay chính phủ.
Chính phủ Mỹ đã chính thức cho AIG vay 85 tỷ USD để đổi lấy 79,9% cổ phần tại tập đoàn này.
Theo FED, trong tình huống hiện tại , nếu AIG tiếp tục sụp đổ, thị trường tài chính sẽ chịu ảnh hưởng quá nặng nề và nền kinh tế Mỹ nói chung sẽ vào thế cực kỳ khó khăn.
Quyết định này cũng nhận được sự ủng hộ từ Bộ Tài Chính. Như vậy tập đoàn bảo hiểm hàng đầu của Mỹ chính thức được cứu. Thua lỗ toàn ngành bảo hiểm Mỹ có thể lên tới 180 tỷ USD nếu AIG sụp đổ. AIG thật sự cần khoản vay này sau khi tập đoàn bị hạ xếp hạng tín dụng và cổ phiếu sụt giảm 79% từ ngày 11/09.
AIG có tổng tài sản trị giá 1.100 tỷ USD và 74 triệu khách hàng trên toàn thế giới. Trước khi đưa ra quyết định bất ngờ nói trên, các nhà hoạch định chính sách kinh tế Mỹ đã từ chối cấp cho AIG khoản vay 40 tỷ USD.
Khoản vay này kéo dài 2 năm. Theo thỏa thuận đối với chính phủ, AIG cũng sẽ phải thay ban lãnh đạo. Khoản vay này sẽ được AIG trả dần thông qua quá trình bán tài sản.
Cựu CEO của AIG cho rằng tập đoàn cần một khoản vay hơn là sự bảo trợ của chính phủ bởi như vậy tập đoàn sẽ rơi vào tay chính phủ.
Tản mạn ngày cuối với Lehman
Anh Mạc Quang Huy, một người Việt Nam làm việc tại Lehman Brothers, đã gửi cho CafeF vài cảm nhận trong ngày ngân hàng này công bố phá sản.
Anh Mạc Quang Huy trước đó làm việc tại Lehman Brothers Japan và hiện là Lehman Brothers Australia. Với góc nhìn của người trong cuộc, hi vọng bài viết sẽ cho độc giả hiểu thêm phần nào về nguyên nhân và những ảnh hưởng từ sự sụp đổ của một "ông lớn" trong ngành tài chính thế giới như Lehman.
***********************************************************************************
Được thành lập cách đây 158 năm tại Alabama bởi 3 anh em nhà Lehman, ngân hàng này đã sống sót qua nội chiến Mỹ, hai cuộc chiến tranh thế giới và vụ tấn công khủng bố 11/9 khiến trụ sở cũ của họ tại New York bị phá huỷ.
Khởi nghiệp như là một ngân hàng chuyên phục vụ các nhà trồng bông của nước Mỹ, Lehman Brothers đã phát triển thành một tập đoàn tài chính hàng đầu của Phố Wall.
Lehman Brothers đã trở thành vụ phá sản lớn nhất trong lịch sử ngành ngân hàng Mỹ, đánh dấu sự sụp đổ của ngân hàng đầu tư từng được xem là một thể chế tài chính được quản lý tốt nhất tại thị trường Phố Wall cách đây một năm.
Sự kiện này cũng đánh dấu một kết thúc buồn đối với sự nghiệp của Giám đốc điều hành Richard Fuld, người đã gia nhập tập đoàn với tư cách là một sinh viên tập sự hồi năm 1969 và vươn lên vị trí số 1 hồi năm 1993. Có biệt danh “Gorilla,'' Fuld đã lãnh đạo ngân hàng này với tính cách quả quyết đã trở thành một văn hoá kinh doanh của Lehman.
***********************************************************************************
Hôm nay là một ngày khá đặc biệt, và là một trong số ít ngày mình được trở về nhà sớm hơn thường lệ. Ngày công ty tuyên bố phá sản. Chưa bao giờ mình ở trong hoàn cảnh này và có lẽ cũng chưa chuẩn bị tinh thần cho ngày này đến nhanh như thế. Ngồi trên xe buýt về mà cảm giác khó tả, tâm trạng miên man, với nhiều cảm xúc lẫn lộn, buồn, giận, thương, trông chờ ngày mai. Mọi việc diễn ra nhanh chóng ngoài sức tưởng tượng.
Cuộc khủng hoảng tín dụng thật là kinh khủng và dai dẳng. Suốt từ 2007 đến nay, thị trường tài chính luôn bị đe dọa bởi đám mây khủng hoảng tín dụng dẫn đến sụt giảm giá chứng khoán toàn cầu. Hàng loạt ngân hàng đầu tư lần lượt công bố các khoản lỗ khổng lồ. UBS, Merrill Lynch, Citi, Bear Stearns, Lehman và hàng loạt tên tuổi khác đều không nằm ngoài vòng xoáy khủng hoảng. Đã bao lần các chuyên gia phân tích dự đoán cuộc khủng hoảng đã qua, thị trường chứng khoán đã chạm đáy. Mình cũng đã muốn tin như thế nhưng rồi đáy sau lại sâu hơn đáy trước. Bear Stearns chết vào tháng 3 tưởng như đã đặt dấu chấm cho một trong những cuộc khủng hoảng tồi tệ nhất trong lịch sử tài chính.
Lehman với thế mạnh trong lĩnh vực chứng khoán bất động sản được cho rằng sẽ chịu tổn thất lớn từ cuộc khủng hoảng tín dụng này. Song với kết quả kinh doanh 2007 khả quan, nhiều người kể cả mình đã tin rằng Lehman có thể vượt qua cơn bão này. Nhưng sự tồi tệ lại đến vào năm 2008 khi lần đầu tiên ngân hàng này báo cáo lỗ 2,8 tỷ $ trong Q2 và phải huy động thêm 6 tỷ vốn. Cổ phiếu Lehman đã giảm từ đỉnh $80 vào năm 2007 xuống $15 trong một thời gian ngắn, thấp hơn nhiều so với giá trị sổ sách khoảng 30 $/ cổ phiếu.
Mới chỉ đầu tuần trước khi thị trường đồn đoán Lehman sẽ lỗ khoảng 4 tỷ $ trong Q3, giá cổ phiếu đã sụt không phanh. Thực tế Lehman có hàng tuần để đàm phán với KDB nhằm đưa ra được một kế hoạch tăng vốn trước khi thông báo kết quả Q3. Nhưng rồi mọi nỗ lực đàm phán đi vào bế tắc. Có lẽ lúc đó Ban lãnh đạo Lehman vẫn chưa thể nhận thức được mức nghiêm trọng của vấn đề. Thị trường đã phản ứng tiêu cực làm cho giá cổ phiếu giảm 45% trong ngày thứ 3 còn $7,79. Ban điều hành nhanh chóng thay đổi kế hoạch công bố kết quả Q3 sớm hơn 1 tuần từ 17/9 lên 10/9 nhằm ổn định tâm lý thị trường. Một kết quả thực tế sát với dự đoán thị trường Q3 lỗ $3,9 tỷ. Tổng số dự phòng giảm giá lũy kế cho danh mục đầu tư liên quan đến bất động sản lên tới $8 tỷ. Với một danh mục bất động sản rủi ro lên tới 60 tỷ, chiếm 10% tổng tài sản và gấp 3 số vốn chủ sở hữu, cùng với một kế hoạch tái cơ cấu trên giấy thiếu tính khả thi, giá cổ phiếu đã giảm tiếp còn $7,25 vào ngày thứ 4. Được thành lập cách đây 158 năm tại Alabama bởi 3 anh em nhà Lehman, ngân hàng này đã sống sót qua nội chiến Mỹ, hai cuộc chiến tranh thế giới và vụ tấn công khủng bố 11/9 khiến trụ sở cũ của họ tại New York bị phá huỷ.
Khởi nghiệp như là một ngân hàng chuyên phục vụ các nhà trồng bông của nước Mỹ, Lehman Brothers đã phát triển thành một tập đoàn tài chính hàng đầu của Phố Wall.
Lehman Brothers đã trở thành vụ phá sản lớn nhất trong lịch sử ngành ngân hàng Mỹ, đánh dấu sự sụp đổ của ngân hàng đầu tư từng được xem là một thể chế tài chính được quản lý tốt nhất tại thị trường Phố Wall cách đây một năm.
Sự kiện này cũng đánh dấu một kết thúc buồn đối với sự nghiệp của Giám đốc điều hành Richard Fuld, người đã gia nhập tập đoàn với tư cách là một sinh viên tập sự hồi năm 1969 và vươn lên vị trí số 1 hồi năm 1993. Có biệt danh “Gorilla,'' Fuld đã lãnh đạo ngân hàng này với tính cách quả quyết đã trở thành một văn hoá kinh doanh của Lehman.
Điều tồi tệ thực sự đến vào ngày thứ 5 khi giá cổ phiếu tiếp tục rớt 43% còn $4,22. Việc Moody’s đe dọa hạ định mức tín nhiệm của Lehman đã xóa đi mọi nỗ lực cứu chữa. Việc hạ mức tín nhiệm đồng nghĩa với việc phải thực hiện các "margin call"[1] tăng tài sản đảm bảo cho các giao dịch với khách hàng. Đấy là chưa nói các khách hàng sẽ hạ hạn mức giao dịch với Lehman và chi phí huy động vốn tăng cao. Để đáp ứng margin call thì Lehman sẽ phải đặt thêm tài sản đảm bảo lên đến khoảng 3 tỷ USD. Điều này có lẽ là qua xa xỉ với Lehman tại thời điểm hiện nay. Mặc dù khả năng thanh khoản của Lehman được đánh giá là khá tốt song với các khoản lỗ ngày càng tăng từ danh mục đầu tư liên quan tới bất động sản, việc huy động vốn mới gần như không thể thì sớm muộn Lehman cũng rơi vào rủi ro thanh khoản nếu không có giải pháp chiến lược kịp thời.
Nửa đầu tuần trước mặc dù luôn được cập nhật thông tin nhưng mình và các đồng nghiệp vẫn nghĩ vấn đề là bình thường và có thể giải quyết thông qua M&A. Lịch sử nước Mỹ chưa để một ngân hàng đầu tư như Lehman phá sản. Hậu quả sẽ vô cùng nặng nề. Ai cũng nghĩ như vậy và cho rằng CEO đang tạo áp lực cho FED phải cung cấp vốn giải cứu Lehman.
Nhưng kể từ thứ 5, tâm lý mọi người bắt đầu phân tán và lo ngại. Bắt đầu một ngày mới luôn là cập nhật thông tin trên internet và giám đốc chi nhánh thông báo tình hình. Ngày thứ 6 giá cổ phiếu giảm tiếp xuống $3,56 cho thấy tình hình nguy kịch của vấn đề. Mọi người bắt đầu được chuẩn bị tinh thần. Mặc dù vậy mọi việc vẫn diễn ra bình thường, các công việccho tuần sau vẫn được xếp đặt. Tất cả trông chờ vào điều kỳ diệu cuối tuần khi thông tin BOA và Barclays sẽ đàm phán mua Lehman. Ông sếp mình còn nói tốt ra thì sẽ làm cho BOA mà tồi nhất thì sẽ làm cho Barclays.
Cuối tuần trôi đi nhanh chóng. Các quan chức của FED và Bộ tài chính Mỹ cùng các CEO phố Wall được triệu tập tới làm việc liên tục không nghỉ. Đến đêm thứ 7 số phận Lehman được định đoạt khi cả BOA và Barclays đều không tìm được tiếng nói chung với Lehman và Chính Phủ. Các bên mua đặt điều kiện Chính Phủ phải bảo trợ cho các khoản lỗ từ việc mua danh mục rủi ro của Lehman, và điều này là không thể được.
Phải nói rằng Chính phủ đặt trong tình trạng tiến thoái lưỡng man khi họ không thể làm gì được. Mới tháng 3, họ tung ra 29 tỷ $ giải cứu Bears. Tuần trước họ mua lại Freddie Mac và Fannie Mae, 2 tập đoàn cho vay bất động sản lớn nhất của Mỹ và cũng là đứa con của họ. Cổ phiếu 2 công ty này rớt còn 70 -75 cent và Chính phủ sẽ phải bơn hàng trăm tỷ. Trong khi đó vẫn đề lúc này không chỉ có Lehman mà còn hàng loạt tập đoàn tài chính đang chết lâm sàng. ML, AIG và Washington Mutual đều đang nguy kịch. Các anh hùng khác trên phố Wall đều đang bị thương nặng và lo hàn gắn vết thương của chính họ. Vấn đề giải cứu của Chính phủ không những đặt ra vấn đề "moral hazard" (tức là khuyến khích các công ty tăng cường các hoạt động rủi ro) mà trong lúc này khi cuộc bầu cử nước Mỹ đến gần thì điều đó càng nghiêm trọng. Đảng Dân Chủ đã gây áp lực đối với Đảng Cộng Hòa về việc lấy tiền thuế của dân đi giải cứu các công ty tài chính. Chính vì thế Chính phủ cũng lực bất tòng tâm.
Với việc đàm phán cứu Lehman đi vào ngõ cụt, BOA được lệnh giải cứu ML và cuộc đàm phán lịch sử mua một ngân hàng đầu tư lớn thứ 3 phố Wall chỉ diền ra trong ngày chủ nhật với mức giá $29 / cổ phiếu, cao hơn giá đóng cửa thứ 6 tới 70%. Phải nói CEO của ML rất tỉnh táo và nhanh chóng kết thúc được đàm phán một cách thành công. Về phương diện này, Ban lãnh đạo của Lehman thật có lỗi với hàng ngàn cổ đông và nhân viên.
Trở lại chuyện Lehman, đêm qua mình cũng không ngủ được. Tìm thông tin trên mạng rồi đi ngủ lại suy nghĩ miên man. Mình mơ Lehman phá sản nhưng khi tỉnh dậy chỉ đủ thời gian đến văn phòng bắt đầu một ngày đầu tuần bình thường. Việc đầu tiên là tìm thông tin và bắt đầu xuất hiện tin đồn phá sản.
9.15 a.m. Giám đốc chi nhánh triệu tập cuộc họp khẩn thông báo tình hình và chuẩn bị tinh thần cho anh em. Mặt Ông hôm nay trông buồn và nghiêm trọng cho thấy chuyện chẳng lành. Khổ nỗi hôm nay lại ngày nghỉ ở Tokyo và Hồng Kông. Trong khi đó NewYork còn đang là buổi tối chủ nhật. Việc xác nhận thông tin là rất khó khăn. Không khí yên ắng bao trùm. Mọi người kiểm tra qua hộp thư email rồi bán tán nhau. Các nhóm to, nhỏ vào phòng họp rồi đi ra, đi vào với các tâm trạng khác nhau. Nhìn vào chat nội bộ thấy mấy đồng nghiệp bên Mỹ vẫn sáng đèn vào tối chủ nhật, mình gửi chat hỏi thăm tình hình nhưng không nhận được hồi âm. Mình chạy sang bên sàn trading hỏi thăm tình hình. Thấy nói các đối tác đã ngừng giao dịch với Lehman rồi. Các trader không được thực hiện giao dịch mới mà chỉ được phép unwind các position hiện tại. Một người nói các đồng nghiệp bên Mỹ đang đến văn phòng dọn đồ. Mọi việc đã an bài. Mọi người bỏ hết công việc chạy ra quán bia nhậu nhẹt, hàn huyên. Câu hỏi đầu tiên ai cũng quan tâm là "Bạn có đang mua nhà trả góp không?" Có lẽ ở nước ngoài người ta sợ nhất khi mất việc là phải trả tiền vay mua nhà. Điều đó cho thấy họ rất lo mất việc.
2 p.m. Công ty mua bia lên văn phòng làm một bữa tiệc chia tay đơn giản nhưng cảm động. Mọi thứ diễn ra hết sức chóng vánh. Không có nhiều phát biểu bởi lúc này công ty như rắn mất đầu. Các bác sếp chi nhánh cũng không thực sự điều gì đang xảy ra với các bác.
Những phút sau đó là việc mọi chìm xuống. Mình nhận được thư chia tay của các bạn văn phòng khác. Mặc dù chưa có thông tin chính thức nhưng mình cũng viết thư chia tay mọi người các văn phòng khác nhau. Mọi người đóng gói và chuẩn bị ra về không biết ngày mai có cần đến văn phòng nữa hay không. Vào đọc báo nhìn cảnh một số đồng nghiệp ở New York chào nhau ra về, đeo ba lô với màu xanh truyền thống của Lehman thật cảm động.
3 p.m. Chính thức có thông tin công ty sẽ nộp đơn phá sản theo Chương 11 Luật phá sản của Mỹ, đánh dấu sự sụp đổ của một định chế tài chính 158 năm tuổi, một sự kiện chấn động giới tài chính toàn cầu. Máu đã chảy lênh láng trên phố Wall. Với mức vốn hoá gần 50 tỷ vào lúc đỉnh cao 2007, bây giờ Lehman đáng giá số 0. Mới tháng trước, các nhà đầu tư còn tự tin đóng thêm 6 tỷ $ vốn vào công ty bây giờ thành tay trắng. Thật không thể tin trong một ngày, 2 trong top 4 ngân hàng đầu tư phố Wall bị xoá sổ. Trong 6 tháng, 3 trong số top 5 bị xoá sổ. Đây sẽ là một ngày trọng đại trong lịch sử của phố Wall và ngành tài chính toàn cầu.
Chỉ sáng mai thôi khi các đồng nghiệp New York, London, Tokyo, Hồng Kông đến văn phòng sau ngày cuối tuần nghỉ, họ sẽ là người mất việc làm. 26 ngàn con người bị thất nghiệp trong lúc thị trường tài chính khủng hoảng. Cùng một lúc hàng ngàn chuyên viên tài chính đi xin việc tại các trung tâm tài chính thật không dễ dàng. Sau lưng họ còn là gia đình, còn tiền nhà trả góp. Giá cổ phiếu sẽ giảm về con số 0, các cổ đông sẽ trắng tay. Các đối tác sẽ có thể không thu hồi được tài sản từ Lehman. Hàng loạt các model, phần mềm, các hệ thống phức tạp và cả một thương hiệu tạo dựng được sau 158 năm sẽ về số 0 tròn trĩnh. Hậu quả thật là khốc liệt.
Mình cũng mới gắn bó với Lehman được 3 năm một khoảng thời gian chưa phải là dài so với quãng thời gian đi làm của mình song Lehman đã để lại cho mình nhiều kỷ niệm. Một công ty với truyền thống văn hoá "One Firm" đã tạo nên sự gắn kết con người tại các văn phòng khác nhau thành một thực thể thống nhất. Chính cái văn hoá doanh nghiệp đã giúp Lehman cùng nhau vượt qua bao nhiêu cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu và trở thành một trong những đế chế già tuổi nhất trên phố Wall. Sự ra đi đường đột thật quá sức tưởng tượng của mỗi nhân viên. Tại thời khắc chia tay, mọi thứ trở nên thân thương và quen thuộc lạ thường. Đúng là "Khi ta ở đất là nơi ta ở, khi ta đi đất bỗng hoá tâm hồn".
Vừa buồn, vừa giận mà thương CEO Dick Fuld. Ông ấy đã gắn bó 2/3 quãng đời để xây dựng Lehman thành một ngân hàng đầu tư thứ 3 phố Wall với nhiều thành tích đáng nể. Ông đã không đủ nhanh nhậy để có thể kết thúc đàm phán cứu được Lehman, thành quả của Ông sau 4 thập kỷ gắn bó. Ông sẽ về hưu ở tuổi 62 cùng nắm cổ phiếu không còn giá trị, nhưng hãy nhìn 26 ngàn con người đã cùng Ông làm nên thương hiệu Lehman. Hãy nhìn các cổ đông và khách hàng. Hãy nhìn những tài sản vô hình của công ty. Chẳng nhẽ không còn giải pháp nào tốt hơn cách Ông đã chọn hoặc không còn sự lựa chọn?
***********************************
[1] Margin Call: lệnh tăng số dư ký quỹ, được thực hiện khi tài khoản giao dịch đã xuống thấp dưới mức đảm bảo để giao dịch theo quy định
Anh Mạc Quang Huy trước đó làm việc tại Lehman Brothers Japan và hiện là Lehman Brothers Australia. Với góc nhìn của người trong cuộc, hi vọng bài viết sẽ cho độc giả hiểu thêm phần nào về nguyên nhân và những ảnh hưởng từ sự sụp đổ của một "ông lớn" trong ngành tài chính thế giới như Lehman.
***********************************************************************************
Được thành lập cách đây 158 năm tại Alabama bởi 3 anh em nhà Lehman, ngân hàng này đã sống sót qua nội chiến Mỹ, hai cuộc chiến tranh thế giới và vụ tấn công khủng bố 11/9 khiến trụ sở cũ của họ tại New York bị phá huỷ.
Khởi nghiệp như là một ngân hàng chuyên phục vụ các nhà trồng bông của nước Mỹ, Lehman Brothers đã phát triển thành một tập đoàn tài chính hàng đầu của Phố Wall.
Lehman Brothers đã trở thành vụ phá sản lớn nhất trong lịch sử ngành ngân hàng Mỹ, đánh dấu sự sụp đổ của ngân hàng đầu tư từng được xem là một thể chế tài chính được quản lý tốt nhất tại thị trường Phố Wall cách đây một năm.
Sự kiện này cũng đánh dấu một kết thúc buồn đối với sự nghiệp của Giám đốc điều hành Richard Fuld, người đã gia nhập tập đoàn với tư cách là một sinh viên tập sự hồi năm 1969 và vươn lên vị trí số 1 hồi năm 1993. Có biệt danh “Gorilla,'' Fuld đã lãnh đạo ngân hàng này với tính cách quả quyết đã trở thành một văn hoá kinh doanh của Lehman.
***********************************************************************************
Hôm nay là một ngày khá đặc biệt, và là một trong số ít ngày mình được trở về nhà sớm hơn thường lệ. Ngày công ty tuyên bố phá sản. Chưa bao giờ mình ở trong hoàn cảnh này và có lẽ cũng chưa chuẩn bị tinh thần cho ngày này đến nhanh như thế. Ngồi trên xe buýt về mà cảm giác khó tả, tâm trạng miên man, với nhiều cảm xúc lẫn lộn, buồn, giận, thương, trông chờ ngày mai. Mọi việc diễn ra nhanh chóng ngoài sức tưởng tượng.
Cuộc khủng hoảng tín dụng thật là kinh khủng và dai dẳng. Suốt từ 2007 đến nay, thị trường tài chính luôn bị đe dọa bởi đám mây khủng hoảng tín dụng dẫn đến sụt giảm giá chứng khoán toàn cầu. Hàng loạt ngân hàng đầu tư lần lượt công bố các khoản lỗ khổng lồ. UBS, Merrill Lynch, Citi, Bear Stearns, Lehman và hàng loạt tên tuổi khác đều không nằm ngoài vòng xoáy khủng hoảng. Đã bao lần các chuyên gia phân tích dự đoán cuộc khủng hoảng đã qua, thị trường chứng khoán đã chạm đáy. Mình cũng đã muốn tin như thế nhưng rồi đáy sau lại sâu hơn đáy trước. Bear Stearns chết vào tháng 3 tưởng như đã đặt dấu chấm cho một trong những cuộc khủng hoảng tồi tệ nhất trong lịch sử tài chính.
Lehman với thế mạnh trong lĩnh vực chứng khoán bất động sản được cho rằng sẽ chịu tổn thất lớn từ cuộc khủng hoảng tín dụng này. Song với kết quả kinh doanh 2007 khả quan, nhiều người kể cả mình đã tin rằng Lehman có thể vượt qua cơn bão này. Nhưng sự tồi tệ lại đến vào năm 2008 khi lần đầu tiên ngân hàng này báo cáo lỗ 2,8 tỷ $ trong Q2 và phải huy động thêm 6 tỷ vốn. Cổ phiếu Lehman đã giảm từ đỉnh $80 vào năm 2007 xuống $15 trong một thời gian ngắn, thấp hơn nhiều so với giá trị sổ sách khoảng 30 $/ cổ phiếu.
Mới chỉ đầu tuần trước khi thị trường đồn đoán Lehman sẽ lỗ khoảng 4 tỷ $ trong Q3, giá cổ phiếu đã sụt không phanh. Thực tế Lehman có hàng tuần để đàm phán với KDB nhằm đưa ra được một kế hoạch tăng vốn trước khi thông báo kết quả Q3. Nhưng rồi mọi nỗ lực đàm phán đi vào bế tắc. Có lẽ lúc đó Ban lãnh đạo Lehman vẫn chưa thể nhận thức được mức nghiêm trọng của vấn đề. Thị trường đã phản ứng tiêu cực làm cho giá cổ phiếu giảm 45% trong ngày thứ 3 còn $7,79. Ban điều hành nhanh chóng thay đổi kế hoạch công bố kết quả Q3 sớm hơn 1 tuần từ 17/9 lên 10/9 nhằm ổn định tâm lý thị trường. Một kết quả thực tế sát với dự đoán thị trường Q3 lỗ $3,9 tỷ. Tổng số dự phòng giảm giá lũy kế cho danh mục đầu tư liên quan đến bất động sản lên tới $8 tỷ. Với một danh mục bất động sản rủi ro lên tới 60 tỷ, chiếm 10% tổng tài sản và gấp 3 số vốn chủ sở hữu, cùng với một kế hoạch tái cơ cấu trên giấy thiếu tính khả thi, giá cổ phiếu đã giảm tiếp còn $7,25 vào ngày thứ 4. Được thành lập cách đây 158 năm tại Alabama bởi 3 anh em nhà Lehman, ngân hàng này đã sống sót qua nội chiến Mỹ, hai cuộc chiến tranh thế giới và vụ tấn công khủng bố 11/9 khiến trụ sở cũ của họ tại New York bị phá huỷ.
Khởi nghiệp như là một ngân hàng chuyên phục vụ các nhà trồng bông của nước Mỹ, Lehman Brothers đã phát triển thành một tập đoàn tài chính hàng đầu của Phố Wall.
Lehman Brothers đã trở thành vụ phá sản lớn nhất trong lịch sử ngành ngân hàng Mỹ, đánh dấu sự sụp đổ của ngân hàng đầu tư từng được xem là một thể chế tài chính được quản lý tốt nhất tại thị trường Phố Wall cách đây một năm.
Sự kiện này cũng đánh dấu một kết thúc buồn đối với sự nghiệp của Giám đốc điều hành Richard Fuld, người đã gia nhập tập đoàn với tư cách là một sinh viên tập sự hồi năm 1969 và vươn lên vị trí số 1 hồi năm 1993. Có biệt danh “Gorilla,'' Fuld đã lãnh đạo ngân hàng này với tính cách quả quyết đã trở thành một văn hoá kinh doanh của Lehman.
Điều tồi tệ thực sự đến vào ngày thứ 5 khi giá cổ phiếu tiếp tục rớt 43% còn $4,22. Việc Moody’s đe dọa hạ định mức tín nhiệm của Lehman đã xóa đi mọi nỗ lực cứu chữa. Việc hạ mức tín nhiệm đồng nghĩa với việc phải thực hiện các "margin call"[1] tăng tài sản đảm bảo cho các giao dịch với khách hàng. Đấy là chưa nói các khách hàng sẽ hạ hạn mức giao dịch với Lehman và chi phí huy động vốn tăng cao. Để đáp ứng margin call thì Lehman sẽ phải đặt thêm tài sản đảm bảo lên đến khoảng 3 tỷ USD. Điều này có lẽ là qua xa xỉ với Lehman tại thời điểm hiện nay. Mặc dù khả năng thanh khoản của Lehman được đánh giá là khá tốt song với các khoản lỗ ngày càng tăng từ danh mục đầu tư liên quan tới bất động sản, việc huy động vốn mới gần như không thể thì sớm muộn Lehman cũng rơi vào rủi ro thanh khoản nếu không có giải pháp chiến lược kịp thời.
Nửa đầu tuần trước mặc dù luôn được cập nhật thông tin nhưng mình và các đồng nghiệp vẫn nghĩ vấn đề là bình thường và có thể giải quyết thông qua M&A. Lịch sử nước Mỹ chưa để một ngân hàng đầu tư như Lehman phá sản. Hậu quả sẽ vô cùng nặng nề. Ai cũng nghĩ như vậy và cho rằng CEO đang tạo áp lực cho FED phải cung cấp vốn giải cứu Lehman.
Nhưng kể từ thứ 5, tâm lý mọi người bắt đầu phân tán và lo ngại. Bắt đầu một ngày mới luôn là cập nhật thông tin trên internet và giám đốc chi nhánh thông báo tình hình. Ngày thứ 6 giá cổ phiếu giảm tiếp xuống $3,56 cho thấy tình hình nguy kịch của vấn đề. Mọi người bắt đầu được chuẩn bị tinh thần. Mặc dù vậy mọi việc vẫn diễn ra bình thường, các công việccho tuần sau vẫn được xếp đặt. Tất cả trông chờ vào điều kỳ diệu cuối tuần khi thông tin BOA và Barclays sẽ đàm phán mua Lehman. Ông sếp mình còn nói tốt ra thì sẽ làm cho BOA mà tồi nhất thì sẽ làm cho Barclays.
Cuối tuần trôi đi nhanh chóng. Các quan chức của FED và Bộ tài chính Mỹ cùng các CEO phố Wall được triệu tập tới làm việc liên tục không nghỉ. Đến đêm thứ 7 số phận Lehman được định đoạt khi cả BOA và Barclays đều không tìm được tiếng nói chung với Lehman và Chính Phủ. Các bên mua đặt điều kiện Chính Phủ phải bảo trợ cho các khoản lỗ từ việc mua danh mục rủi ro của Lehman, và điều này là không thể được.
Phải nói rằng Chính phủ đặt trong tình trạng tiến thoái lưỡng man khi họ không thể làm gì được. Mới tháng 3, họ tung ra 29 tỷ $ giải cứu Bears. Tuần trước họ mua lại Freddie Mac và Fannie Mae, 2 tập đoàn cho vay bất động sản lớn nhất của Mỹ và cũng là đứa con của họ. Cổ phiếu 2 công ty này rớt còn 70 -75 cent và Chính phủ sẽ phải bơn hàng trăm tỷ. Trong khi đó vẫn đề lúc này không chỉ có Lehman mà còn hàng loạt tập đoàn tài chính đang chết lâm sàng. ML, AIG và Washington Mutual đều đang nguy kịch. Các anh hùng khác trên phố Wall đều đang bị thương nặng và lo hàn gắn vết thương của chính họ. Vấn đề giải cứu của Chính phủ không những đặt ra vấn đề "moral hazard" (tức là khuyến khích các công ty tăng cường các hoạt động rủi ro) mà trong lúc này khi cuộc bầu cử nước Mỹ đến gần thì điều đó càng nghiêm trọng. Đảng Dân Chủ đã gây áp lực đối với Đảng Cộng Hòa về việc lấy tiền thuế của dân đi giải cứu các công ty tài chính. Chính vì thế Chính phủ cũng lực bất tòng tâm.
Với việc đàm phán cứu Lehman đi vào ngõ cụt, BOA được lệnh giải cứu ML và cuộc đàm phán lịch sử mua một ngân hàng đầu tư lớn thứ 3 phố Wall chỉ diền ra trong ngày chủ nhật với mức giá $29 / cổ phiếu, cao hơn giá đóng cửa thứ 6 tới 70%. Phải nói CEO của ML rất tỉnh táo và nhanh chóng kết thúc được đàm phán một cách thành công. Về phương diện này, Ban lãnh đạo của Lehman thật có lỗi với hàng ngàn cổ đông và nhân viên.
Trở lại chuyện Lehman, đêm qua mình cũng không ngủ được. Tìm thông tin trên mạng rồi đi ngủ lại suy nghĩ miên man. Mình mơ Lehman phá sản nhưng khi tỉnh dậy chỉ đủ thời gian đến văn phòng bắt đầu một ngày đầu tuần bình thường. Việc đầu tiên là tìm thông tin và bắt đầu xuất hiện tin đồn phá sản.
9.15 a.m. Giám đốc chi nhánh triệu tập cuộc họp khẩn thông báo tình hình và chuẩn bị tinh thần cho anh em. Mặt Ông hôm nay trông buồn và nghiêm trọng cho thấy chuyện chẳng lành. Khổ nỗi hôm nay lại ngày nghỉ ở Tokyo và Hồng Kông. Trong khi đó NewYork còn đang là buổi tối chủ nhật. Việc xác nhận thông tin là rất khó khăn. Không khí yên ắng bao trùm. Mọi người kiểm tra qua hộp thư email rồi bán tán nhau. Các nhóm to, nhỏ vào phòng họp rồi đi ra, đi vào với các tâm trạng khác nhau. Nhìn vào chat nội bộ thấy mấy đồng nghiệp bên Mỹ vẫn sáng đèn vào tối chủ nhật, mình gửi chat hỏi thăm tình hình nhưng không nhận được hồi âm. Mình chạy sang bên sàn trading hỏi thăm tình hình. Thấy nói các đối tác đã ngừng giao dịch với Lehman rồi. Các trader không được thực hiện giao dịch mới mà chỉ được phép unwind các position hiện tại. Một người nói các đồng nghiệp bên Mỹ đang đến văn phòng dọn đồ. Mọi việc đã an bài. Mọi người bỏ hết công việc chạy ra quán bia nhậu nhẹt, hàn huyên. Câu hỏi đầu tiên ai cũng quan tâm là "Bạn có đang mua nhà trả góp không?" Có lẽ ở nước ngoài người ta sợ nhất khi mất việc là phải trả tiền vay mua nhà. Điều đó cho thấy họ rất lo mất việc.
2 p.m. Công ty mua bia lên văn phòng làm một bữa tiệc chia tay đơn giản nhưng cảm động. Mọi thứ diễn ra hết sức chóng vánh. Không có nhiều phát biểu bởi lúc này công ty như rắn mất đầu. Các bác sếp chi nhánh cũng không thực sự điều gì đang xảy ra với các bác.
Những phút sau đó là việc mọi chìm xuống. Mình nhận được thư chia tay của các bạn văn phòng khác. Mặc dù chưa có thông tin chính thức nhưng mình cũng viết thư chia tay mọi người các văn phòng khác nhau. Mọi người đóng gói và chuẩn bị ra về không biết ngày mai có cần đến văn phòng nữa hay không. Vào đọc báo nhìn cảnh một số đồng nghiệp ở New York chào nhau ra về, đeo ba lô với màu xanh truyền thống của Lehman thật cảm động.
3 p.m. Chính thức có thông tin công ty sẽ nộp đơn phá sản theo Chương 11 Luật phá sản của Mỹ, đánh dấu sự sụp đổ của một định chế tài chính 158 năm tuổi, một sự kiện chấn động giới tài chính toàn cầu. Máu đã chảy lênh láng trên phố Wall. Với mức vốn hoá gần 50 tỷ vào lúc đỉnh cao 2007, bây giờ Lehman đáng giá số 0. Mới tháng trước, các nhà đầu tư còn tự tin đóng thêm 6 tỷ $ vốn vào công ty bây giờ thành tay trắng. Thật không thể tin trong một ngày, 2 trong top 4 ngân hàng đầu tư phố Wall bị xoá sổ. Trong 6 tháng, 3 trong số top 5 bị xoá sổ. Đây sẽ là một ngày trọng đại trong lịch sử của phố Wall và ngành tài chính toàn cầu.
Chỉ sáng mai thôi khi các đồng nghiệp New York, London, Tokyo, Hồng Kông đến văn phòng sau ngày cuối tuần nghỉ, họ sẽ là người mất việc làm. 26 ngàn con người bị thất nghiệp trong lúc thị trường tài chính khủng hoảng. Cùng một lúc hàng ngàn chuyên viên tài chính đi xin việc tại các trung tâm tài chính thật không dễ dàng. Sau lưng họ còn là gia đình, còn tiền nhà trả góp. Giá cổ phiếu sẽ giảm về con số 0, các cổ đông sẽ trắng tay. Các đối tác sẽ có thể không thu hồi được tài sản từ Lehman. Hàng loạt các model, phần mềm, các hệ thống phức tạp và cả một thương hiệu tạo dựng được sau 158 năm sẽ về số 0 tròn trĩnh. Hậu quả thật là khốc liệt.
Mình cũng mới gắn bó với Lehman được 3 năm một khoảng thời gian chưa phải là dài so với quãng thời gian đi làm của mình song Lehman đã để lại cho mình nhiều kỷ niệm. Một công ty với truyền thống văn hoá "One Firm" đã tạo nên sự gắn kết con người tại các văn phòng khác nhau thành một thực thể thống nhất. Chính cái văn hoá doanh nghiệp đã giúp Lehman cùng nhau vượt qua bao nhiêu cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu và trở thành một trong những đế chế già tuổi nhất trên phố Wall. Sự ra đi đường đột thật quá sức tưởng tượng của mỗi nhân viên. Tại thời khắc chia tay, mọi thứ trở nên thân thương và quen thuộc lạ thường. Đúng là "Khi ta ở đất là nơi ta ở, khi ta đi đất bỗng hoá tâm hồn".
Vừa buồn, vừa giận mà thương CEO Dick Fuld. Ông ấy đã gắn bó 2/3 quãng đời để xây dựng Lehman thành một ngân hàng đầu tư thứ 3 phố Wall với nhiều thành tích đáng nể. Ông đã không đủ nhanh nhậy để có thể kết thúc đàm phán cứu được Lehman, thành quả của Ông sau 4 thập kỷ gắn bó. Ông sẽ về hưu ở tuổi 62 cùng nắm cổ phiếu không còn giá trị, nhưng hãy nhìn 26 ngàn con người đã cùng Ông làm nên thương hiệu Lehman. Hãy nhìn các cổ đông và khách hàng. Hãy nhìn những tài sản vô hình của công ty. Chẳng nhẽ không còn giải pháp nào tốt hơn cách Ông đã chọn hoặc không còn sự lựa chọn?
***********************************
[1] Margin Call: lệnh tăng số dư ký quỹ, được thực hiện khi tài khoản giao dịch đã xuống thấp dưới mức đảm bảo để giao dịch theo quy định
158 năm truyền thống kết thúc trong 5 ngày
Cập nhật lúc : Thứ Ba, 16/09/2008 - 2:43 PM
Đó là thảm cảnh của Lehman Brothers, một ngân hàng khổng lồ với tài sản mới đây còn là 700 tỷ USD. Ngân hàng này vốn nổi tiếng là một tổ chức tài chính huyền thoại của Mỹ. Báo International Herald Tribune đã kịp ghi lại 5 ngày giải cứu không thành công của ngân hàng này.
Thứ Ba 8/9:
Chỉ hai ngày sau khi Chính phủ Mỹ đoạt quyền kiểm soát hai tập đoàn tài chính địa ốc lớn nhất nước là Fannie và Freddie, thị trường đã lo ngại với điềm báo là Lehman Brothers sẽ gục, và lần này Chính phủ sẽ không cứu. Trong lúc thị trường chứng khoán khắp thế giới hỗn loạn, làn sóng bán tháo cổ phiếu Lehman đã làm giá giảm gần một nửa ngay trong ngày.
Thứ Tư 9/9:
Các nhân viên Lehman nín thở theo dõi Tổng giám đốc Richard Fuld làm cuộc hội đàm qua điện thoại với các nhà tư vấn và đầu tư, thông báo một quý thua lỗ lớn nhất trong lịch sử 158 năm của tập đoàn, cũng như kế hoạch cứu tập đoàn khỏi bờ vực. Tâm điểm của kế hoạch là tách Lehman làm hai phần “tốt” và “xấu” để loại bỏ phần rắc rối của tín dụng địa ốc. Lehman cũng sẵn sàng bán đi gần hết bộ phận quản lý đầu tư và cắt cổ tức cho cổ đông.
Nhưng thông báo của Tổng giám đốc chẳng có gì mới. Vào cuối ngày, cổ phiếu của Lehman giảm thêm 7%, tổng cộng giảm mất 55% trong 3 ngày.
Thứ Năm 10/9:
Ban giám đốc thiết lập một phòng tác chiến tại trụ sở chính ở trung tâm Manhattan. Niềm tin ngày càng suy giảm, Tổng giám đốc đẩy mạnh nỗ lực thi hành kế hoạch bán một phần công ty. Một điều chưa bao giờ hình dung được nay cũng xuất hiện: bán toàn bộ. Trong lúc đó, các nhân viên giao dịch được lệnh tập hợp hồ sơ để khách mua có thể bắt đầu xem xét tình hình công ty.
Khi giá cổ phiếu đã hạ đến tận cùng là 4 USD, các khách mua mới từ chỗ nấp nhảy ra, gồm ngân hàng Barclays của Anh, Bank of America và hàng loạt quỹ đầu tư khác. Vừa chứng kiến Chính phủ đã hỗ trợ vụ bán nóng ngân hàng Bear Stearns cho J.P. Morgan, và vụ Chính phủ đổ tiền vào Fannie và Freddie vài ngày trước, mọi người đều hướng đến sự trợ giúp của Ngân hàng Trung ương để thương vụ này được thuận lợi. Trong lúc đó, thị trường đã xem xét bước tiếp theo của chuỗi domino, lọt vào tầm ngắm là Merrill Lynch và AIG, cả hai đều có tiền trong Lehman, và Washington Mutual, một quỹ đầu tư khổng lồ đã khó khăn từ lâu nhưng vẫn chưa tìm được nguồn vốn bổ sung.
Thứ Sáu 11/9:
Tình thế của Lehman gây một làn sóng hoảng sợ mới trên khắp thị trường. Vào 6 giờ tối, Ngân hàng Trung ương triệu tập một cuộc họp khẩn cấp để thảo luận kế hoạch cứu Lehman và ổn định lại thị trường. Tham dự cuộc họp là lãnh đạo và bộ tham mưu cao cấp của 10-15 ngân hàng hàng đầu, trong đó có JP. Morgan, Credit Suisse, Goldman Sachs, Merrill Lynch, Morgan Stanley, Barclays, Deutsche Bank, Ngân hàng Hoàng gia Canada, Bank of America, và Citigroup. Đương nhiên, đại diện của Lehman không tham dự.
Từ vài tháng trước, Bộ Tài chính và Ngân hàng Trung ương đã chuẩn bị tinh thần cho sự gục ngã của Fannie và Freddie. Một số người tin là Lehman đã làm Chính phủ bị đột ngột và không có kế hoạch phòng bị.
“Chính phủ nghĩ là mình đã cứu Fannie và Freddie, thì thị trường cũng phải có hành động tương tự để ổn định lại,” theo lời của một nhân vật không được phép tiết lộ tên vì tổ chức của ông cũng tham gia thảo luận. “Chính phủ nghĩ là lãnh đạo Lehman đã có cách kiểm soát tình hình.”
Nhưng kim đồng hồ vẫn nhảy. Trong suốt hai giờ họp, Giám đốc Geithner của Ngân hàng Nhà nước bang New York cũng với Bộ trưởng Tài chính Paulson tỏ thái độ nghiêm khắc. Họ nhấn mạnh Chính phủ sẽ không chi ra tiền ngân sách. Geithner tuyên bố không thương xót: Cần có giải pháp của ngành, bất kể là gì. Đây không phải nói về một ngân hàng, đây là nói về cả ngành. Nếu các vị không tạo được giải pháp, kế tiếp sẽ đến lượt các vị.
Hầu hết các ngân hàng im thít. Nhưng một số lên tiếng: tại sao họ phải bỏ tiền ra can thiệp khi Lehman đã tự mình tạo ra sự cố?
Có ba ngân hàng tỏ ý muốn đứng ra mua, nhưng HSBC nhanh chóng rút lại ý định. Còn lại Bank of America và Barclays, cả hai nêu rõ là họ chỉ mua nếu Chính phủ đồng ý chịu một phần lỗ. Chính phủ đã chi 30 tỷ USD để hỗ trợ vụ JPMorgan Chase mua nóng Bear Stern, Chính phủ cũng bỏ ra 200 tỷ USD để cứu Fannie và Freddie ngay tuần trước đó thôi?
Nhưng cả hai vị đại diện Chính phủ tỏ ra rất rắn: sẽ không tham gia vụ này. Khi mọi bên đều không lui bước, một điều đã rõ: Lehman chỉ còn là một xác chết.
Geithner báo cho các công ty bắt đầu lên kế hoạch thanh lý có trật tự. Lehman Brothers thuê ba chuyên gia viết kế hoạch phá sản.
Phiên họp giống như cách đây 10 năm các lãnh đạo phố Wall đã ngồi bàn cách cứu LTCM, một quỹ đầu tư đã lún quá sâu vào chứng khoán phái sinh và các khoản đầu tư có vấn đề. Thất bại lần đó đã gây một làn sóng sốc cho thị trường toàn cầu.
Nhưng thất bại của Lehman lần này còn đe dọa mạnh hơn. Đây là một tổ chức khổng lồ với đối tác khắp thế giới. Tệ hơn nữa, hồi giải cứu LTCM, các ngân hàng của phố Wall còn mạnh khỏe. Lần này, họ đều đang tơi tả.
Thứ Bảy 12/9:
Chưa đầy 9 giờ sáng, đoàn xe VIP đã tụ lại trước Ngân hàng Nhà nước bang New York cho một cuộc họp nhiều giờ. Ngay từ đầu, Geithner nhắc lại thông điệp hôm trước: Các vị phải hợp sức để bảo vệ sức khỏe cho thị trường, phải làm ngay để không ai động đến các vị.
Trong lúc đó, các lãnh đạo của phố Wall huy động nhân lực để rà soát số tiền đã bỏ vào Lehman và các tổ chức khác đang có vấn đề. Các nhà giao dịch bắt đầu mở chiến dịch tìm các ngân hàng có liên quan với Lehman để cách ly với họ. Những chuyên gia 2-3 chục năm kinh nghiệm đã dùng từ “khiếp sợ”, “khủng khiếp”, hay “kinh hoàng” để mô tả tình hình.
Bắt đầu hình thành sơ lược hai giải pháp. Thứ nhất là các ngân hàng và công ty môi giới tiếp tục giao dịch với Lehman, để ngân hàng này có một giai đoạn nhiều tháng hồi phục vết thương. Thứ hai là cuộc giải cứu dũng cảm, ngân hàng Barclays hoặc Bank of America sẽ mua phần còn tốt của Lehman, trong khi liên minh 10-15 ngân hàng sẽ chia sẻ phần lỗ.
Vào 3 giờ chiều, Bộ trưởng Paulson triệu tập họp. Nỗi hoảng sợ đã lan đến các công ty khác. Tập đoàn bảo hiểm khổng lồ AIG cần huy động 30-40 tỷ USD để tránh bị mất hạng tín dụng và có thể dẫn đến cái chết nhanh chóng. Tình hình tài chính của Washington Mutual cũng xấu đi rất nhanh. Sự nguy cấp của Lehman và một số công ty sẽ tạo làn sóng sốc đến thị trường toàn cầu.
Để hạn chế tác động thị trường, một số ngân hàng đề nghị Ủy ban Chứng khoán (SEC) ra lệnh cấm bán khống, một hình thức đặt cược vào sự xuống giá. Nhưng SEC từ chối. Một số lo ngại là cả các công ty tương đối mạnh khỏe như Merrill Lynch, Morgan Stanley, thậm chí Goldman Sachs, cũng bị cuốn theo cơn lũ.
Đến tối, Bank of America tuyên bố bỏ cuộc. Họ nhất định đòi Chính phủ phải trợ giúp thì mới thảo luận mua. Đồng thời, hy vọng vào Barclays lại mạnh lên. Nhưng cuộc thảo luận vẫn còn gì đó chưa rõ.
Chủ Nhật 13/9
Điểm chưa rõ lộ ra: tại Ngân hàng Trung ương, Barclays tuyên bố với các ngân hàng là họ rút lui. Lý do là trước sáng thứ Hai thì không thể có cuộc bỏ phiếu phê chuẩn của cổ đông theo luật của Anh. Một người dự họp cho biết là Cơ quan Dịch vụ Tài chính (cơ quan quản lý nhà nước về chứng khoán của Anh) đã khuyến cáo Barclays không tham gia vụ này. Người phát ngôn của Barclays từ chối bình luận.
Vào 2 giờ chiều, Barclays chính thức rút lui. Trong khi Bank of America vẫn không tham gia, thì lãnh đạo của họ đã họp riêng với Merrill Lynch để lên kế hoạch sáp nhập hai công ty.
Tất cả đã dọn đường để Lehman phá sản và thanh lý tài sản. Mục tiêu đến giờ chỉ còn: làm sao để cho Lehman tiêu tan mà không hỗn loạn thêm.
Sáng thứ Hai 14/9, Lehman Brothers chính thức đệ đơn phá sản lên Tòa án Phá sản New York
Trong lịch sử huyền thoại của mình, Lehman đã giành không ít vinh quang. Mới đây nhất là các danh hiệu: Ngân hàng Đầu tư tốt nhất năm 2005 do tạp chí Euromoney bình chọn; Công ty số 1 trong danh sách năm 2006 của tổ chức xếp hạng doanh nghiệp Baron; Vị trí số 1 trong xếp hạng của tạp chí Fortune về Công ty Chứng khoán Vinh danh nhất năm 2007…
Đó là thảm cảnh của Lehman Brothers, một ngân hàng khổng lồ với tài sản mới đây còn là 700 tỷ USD. Ngân hàng này vốn nổi tiếng là một tổ chức tài chính huyền thoại của Mỹ. Báo International Herald Tribune đã kịp ghi lại 5 ngày giải cứu không thành công của ngân hàng này.
Thứ Ba 8/9:
Chỉ hai ngày sau khi Chính phủ Mỹ đoạt quyền kiểm soát hai tập đoàn tài chính địa ốc lớn nhất nước là Fannie và Freddie, thị trường đã lo ngại với điềm báo là Lehman Brothers sẽ gục, và lần này Chính phủ sẽ không cứu. Trong lúc thị trường chứng khoán khắp thế giới hỗn loạn, làn sóng bán tháo cổ phiếu Lehman đã làm giá giảm gần một nửa ngay trong ngày.
Thứ Tư 9/9:
Các nhân viên Lehman nín thở theo dõi Tổng giám đốc Richard Fuld làm cuộc hội đàm qua điện thoại với các nhà tư vấn và đầu tư, thông báo một quý thua lỗ lớn nhất trong lịch sử 158 năm của tập đoàn, cũng như kế hoạch cứu tập đoàn khỏi bờ vực. Tâm điểm của kế hoạch là tách Lehman làm hai phần “tốt” và “xấu” để loại bỏ phần rắc rối của tín dụng địa ốc. Lehman cũng sẵn sàng bán đi gần hết bộ phận quản lý đầu tư và cắt cổ tức cho cổ đông.
Nhưng thông báo của Tổng giám đốc chẳng có gì mới. Vào cuối ngày, cổ phiếu của Lehman giảm thêm 7%, tổng cộng giảm mất 55% trong 3 ngày.
Thứ Năm 10/9:
Ban giám đốc thiết lập một phòng tác chiến tại trụ sở chính ở trung tâm Manhattan. Niềm tin ngày càng suy giảm, Tổng giám đốc đẩy mạnh nỗ lực thi hành kế hoạch bán một phần công ty. Một điều chưa bao giờ hình dung được nay cũng xuất hiện: bán toàn bộ. Trong lúc đó, các nhân viên giao dịch được lệnh tập hợp hồ sơ để khách mua có thể bắt đầu xem xét tình hình công ty.
Khi giá cổ phiếu đã hạ đến tận cùng là 4 USD, các khách mua mới từ chỗ nấp nhảy ra, gồm ngân hàng Barclays của Anh, Bank of America và hàng loạt quỹ đầu tư khác. Vừa chứng kiến Chính phủ đã hỗ trợ vụ bán nóng ngân hàng Bear Stearns cho J.P. Morgan, và vụ Chính phủ đổ tiền vào Fannie và Freddie vài ngày trước, mọi người đều hướng đến sự trợ giúp của Ngân hàng Trung ương để thương vụ này được thuận lợi. Trong lúc đó, thị trường đã xem xét bước tiếp theo của chuỗi domino, lọt vào tầm ngắm là Merrill Lynch và AIG, cả hai đều có tiền trong Lehman, và Washington Mutual, một quỹ đầu tư khổng lồ đã khó khăn từ lâu nhưng vẫn chưa tìm được nguồn vốn bổ sung.
Thứ Sáu 11/9:
Tình thế của Lehman gây một làn sóng hoảng sợ mới trên khắp thị trường. Vào 6 giờ tối, Ngân hàng Trung ương triệu tập một cuộc họp khẩn cấp để thảo luận kế hoạch cứu Lehman và ổn định lại thị trường. Tham dự cuộc họp là lãnh đạo và bộ tham mưu cao cấp của 10-15 ngân hàng hàng đầu, trong đó có JP. Morgan, Credit Suisse, Goldman Sachs, Merrill Lynch, Morgan Stanley, Barclays, Deutsche Bank, Ngân hàng Hoàng gia Canada, Bank of America, và Citigroup. Đương nhiên, đại diện của Lehman không tham dự.
Từ vài tháng trước, Bộ Tài chính và Ngân hàng Trung ương đã chuẩn bị tinh thần cho sự gục ngã của Fannie và Freddie. Một số người tin là Lehman đã làm Chính phủ bị đột ngột và không có kế hoạch phòng bị.
“Chính phủ nghĩ là mình đã cứu Fannie và Freddie, thì thị trường cũng phải có hành động tương tự để ổn định lại,” theo lời của một nhân vật không được phép tiết lộ tên vì tổ chức của ông cũng tham gia thảo luận. “Chính phủ nghĩ là lãnh đạo Lehman đã có cách kiểm soát tình hình.”
Nhưng kim đồng hồ vẫn nhảy. Trong suốt hai giờ họp, Giám đốc Geithner của Ngân hàng Nhà nước bang New York cũng với Bộ trưởng Tài chính Paulson tỏ thái độ nghiêm khắc. Họ nhấn mạnh Chính phủ sẽ không chi ra tiền ngân sách. Geithner tuyên bố không thương xót: Cần có giải pháp của ngành, bất kể là gì. Đây không phải nói về một ngân hàng, đây là nói về cả ngành. Nếu các vị không tạo được giải pháp, kế tiếp sẽ đến lượt các vị.
Hầu hết các ngân hàng im thít. Nhưng một số lên tiếng: tại sao họ phải bỏ tiền ra can thiệp khi Lehman đã tự mình tạo ra sự cố?
Có ba ngân hàng tỏ ý muốn đứng ra mua, nhưng HSBC nhanh chóng rút lại ý định. Còn lại Bank of America và Barclays, cả hai nêu rõ là họ chỉ mua nếu Chính phủ đồng ý chịu một phần lỗ. Chính phủ đã chi 30 tỷ USD để hỗ trợ vụ JPMorgan Chase mua nóng Bear Stern, Chính phủ cũng bỏ ra 200 tỷ USD để cứu Fannie và Freddie ngay tuần trước đó thôi?
Nhưng cả hai vị đại diện Chính phủ tỏ ra rất rắn: sẽ không tham gia vụ này. Khi mọi bên đều không lui bước, một điều đã rõ: Lehman chỉ còn là một xác chết.
Geithner báo cho các công ty bắt đầu lên kế hoạch thanh lý có trật tự. Lehman Brothers thuê ba chuyên gia viết kế hoạch phá sản.
Phiên họp giống như cách đây 10 năm các lãnh đạo phố Wall đã ngồi bàn cách cứu LTCM, một quỹ đầu tư đã lún quá sâu vào chứng khoán phái sinh và các khoản đầu tư có vấn đề. Thất bại lần đó đã gây một làn sóng sốc cho thị trường toàn cầu.
Nhưng thất bại của Lehman lần này còn đe dọa mạnh hơn. Đây là một tổ chức khổng lồ với đối tác khắp thế giới. Tệ hơn nữa, hồi giải cứu LTCM, các ngân hàng của phố Wall còn mạnh khỏe. Lần này, họ đều đang tơi tả.
Thứ Bảy 12/9:
Chưa đầy 9 giờ sáng, đoàn xe VIP đã tụ lại trước Ngân hàng Nhà nước bang New York cho một cuộc họp nhiều giờ. Ngay từ đầu, Geithner nhắc lại thông điệp hôm trước: Các vị phải hợp sức để bảo vệ sức khỏe cho thị trường, phải làm ngay để không ai động đến các vị.
Trong lúc đó, các lãnh đạo của phố Wall huy động nhân lực để rà soát số tiền đã bỏ vào Lehman và các tổ chức khác đang có vấn đề. Các nhà giao dịch bắt đầu mở chiến dịch tìm các ngân hàng có liên quan với Lehman để cách ly với họ. Những chuyên gia 2-3 chục năm kinh nghiệm đã dùng từ “khiếp sợ”, “khủng khiếp”, hay “kinh hoàng” để mô tả tình hình.
Bắt đầu hình thành sơ lược hai giải pháp. Thứ nhất là các ngân hàng và công ty môi giới tiếp tục giao dịch với Lehman, để ngân hàng này có một giai đoạn nhiều tháng hồi phục vết thương. Thứ hai là cuộc giải cứu dũng cảm, ngân hàng Barclays hoặc Bank of America sẽ mua phần còn tốt của Lehman, trong khi liên minh 10-15 ngân hàng sẽ chia sẻ phần lỗ.
Vào 3 giờ chiều, Bộ trưởng Paulson triệu tập họp. Nỗi hoảng sợ đã lan đến các công ty khác. Tập đoàn bảo hiểm khổng lồ AIG cần huy động 30-40 tỷ USD để tránh bị mất hạng tín dụng và có thể dẫn đến cái chết nhanh chóng. Tình hình tài chính của Washington Mutual cũng xấu đi rất nhanh. Sự nguy cấp của Lehman và một số công ty sẽ tạo làn sóng sốc đến thị trường toàn cầu.
Để hạn chế tác động thị trường, một số ngân hàng đề nghị Ủy ban Chứng khoán (SEC) ra lệnh cấm bán khống, một hình thức đặt cược vào sự xuống giá. Nhưng SEC từ chối. Một số lo ngại là cả các công ty tương đối mạnh khỏe như Merrill Lynch, Morgan Stanley, thậm chí Goldman Sachs, cũng bị cuốn theo cơn lũ.
Đến tối, Bank of America tuyên bố bỏ cuộc. Họ nhất định đòi Chính phủ phải trợ giúp thì mới thảo luận mua. Đồng thời, hy vọng vào Barclays lại mạnh lên. Nhưng cuộc thảo luận vẫn còn gì đó chưa rõ.
Chủ Nhật 13/9
Điểm chưa rõ lộ ra: tại Ngân hàng Trung ương, Barclays tuyên bố với các ngân hàng là họ rút lui. Lý do là trước sáng thứ Hai thì không thể có cuộc bỏ phiếu phê chuẩn của cổ đông theo luật của Anh. Một người dự họp cho biết là Cơ quan Dịch vụ Tài chính (cơ quan quản lý nhà nước về chứng khoán của Anh) đã khuyến cáo Barclays không tham gia vụ này. Người phát ngôn của Barclays từ chối bình luận.
Vào 2 giờ chiều, Barclays chính thức rút lui. Trong khi Bank of America vẫn không tham gia, thì lãnh đạo của họ đã họp riêng với Merrill Lynch để lên kế hoạch sáp nhập hai công ty.
Tất cả đã dọn đường để Lehman phá sản và thanh lý tài sản. Mục tiêu đến giờ chỉ còn: làm sao để cho Lehman tiêu tan mà không hỗn loạn thêm.
Sáng thứ Hai 14/9, Lehman Brothers chính thức đệ đơn phá sản lên Tòa án Phá sản New York
Trong lịch sử huyền thoại của mình, Lehman đã giành không ít vinh quang. Mới đây nhất là các danh hiệu: Ngân hàng Đầu tư tốt nhất năm 2005 do tạp chí Euromoney bình chọn; Công ty số 1 trong danh sách năm 2006 của tổ chức xếp hạng doanh nghiệp Baron; Vị trí số 1 trong xếp hạng của tạp chí Fortune về Công ty Chứng khoán Vinh danh nhất năm 2007…
Subscribe to:
Posts (Atom)