Những kinh nghiệm xương máu khiến dân chứng khoán trắng tay

Phương châm "Đừng bao giờ bỏ trứng vào một rổ"?: Một nhà đầu tư lâu năm trên sàn chứng khoán Kim Long kể: "Từ lúc tôi mới bước chân vào thị trường cho đến nay, kể cả khi học môn lý thuyết thị trường chứng khoán trên giảng đường, lúc nào tôi cũng nghe phương châm "Đừng bao giờ bỏ trứng vào một rổ", nghĩa là nhà đầu tư nên đa dạng hóa danh mục cổ phiếu đầu tư. Điều này với các nhà đầu tư tổ chức hay cổ đông lớn thì có thể đúng, song với những người chơi nhỏ lẻ như tôi, thì đây có thể là một sai lầm. Vì khả năng và sự tập trung của mỗi người là giới hạn nên việc giám sát quá nhiều cổ phiếu mà mình dốc vốn vào cùng một lúc thì rủi ro sẽ tăng cao. Tôi nghĩ nhà đầu tư có vốn ít chỉ nên tập trung vào 1 hoặc 2 cổ phiếu và quan trọng nhất là phải biết chọn đúng cổ phiếu để đầu tư. Vì vốn đã ít mà nhà đầu tư lại chia nhỏ ra thì nếu một cổ phiếu trong số đó tăng, lợi nhuận sẽ giảm đi. Tôi biết có người "chia 5 xẻ 7" vốn, song lại dùng đòn bẩy tài chính để gom một cổ phiếu nào đó. Nếu họ nghĩ chắc chắn cổ phiếu này sẽ tăng giá trong thời gian tới (nên mới mạo hiểm) thì tại sao họ không dốc hết số tiền mình có vào đó để khỏi phải vay "nóng", mà vẫn ôm một số cổ phiếu khác?".


Nhà đầu tư này chia sẻ, sai lầm trên anh từng mắc phải trước đây, dốc tiền vào đầu tư nhiều cổ phiếu một lúc. Sau khi bán được cổ phiếu A, thấy cổ phiếu B có vẻ hấp dẫn là "lòng tham" trỗi dậy, anh lại mua ngay chứ không đợi gom tiền thành một "mẻ" lớn rồi mua. Thế nên các khoản đầu tư của anh thường vụn vặt, sau này thống kê lại, thấy lợi nhuận có được chẳng là bao so với khi lỗ và so với thời gian cũng như công sức anh bỏ ra để quản lý từng ấy danh mục cùng lúc.


Còn một nhà đầu tư chứng khoán trên sàn HNX tên Hoàng cho biết, từng tiếp xúc và chuyện trò với phó tổng giám đốc một công ty chứng khoán có tiếng, nơi anh mở tài khoản. Vị phó tổng này thường khuyên anh, nếu muốn có lợi nhuận lớn thì nên mạo hiểm đầu tư mang tính rủi ro cao, với quan điểm "kinh điển" trong "chứng trường" là lợi nhuận luôn đi kèm với rủi ro. Tuy nhiên, sau vài lần thua đau, anh Hoàng rút ra cho mình bài học, để có thể kiếm được lợi nhuận thì cần phải hạn chế rủi ro ở mức tối thiểu chứ không nên làm liều.


Theo anh Hoàng, một cổ phiếu X nếu khi rơi vào tình trạng rủi ro có thể bị trượt giá 50%, còn nếu thành công thì sẽ tăng giá 50 - 60% thì thà chọn cổ phiếu Y chỉ được kỳ vọng tăng giá 10 - 15% nhưng an toàn vẫn hơn. Những cổ phiếu nhiều khả năng tăng "nóng" thì cũng hay bị làm giá nhất, nếu mình nhắm mắt với rủi ro và "đu" theo thì thiệt hại có thể "gánh đủ". Ngay cả khi nhà đầu tư đã phân tích, tìm hiểu thật kỹ và đưa ra kết luận khả năng thành công cao hơn thất bại, song sự tăng giảm của cổ phiếu còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khách quan, tâm lý thị trường diễn ra sau đó, nên không thể chắc được.
Anh Hoàng dẫn giải một trường hợp điển hình là vụ đánh lên một mã cổ phiếu ngành dầu khí hồi giữa năm vừa qua. Khi giá gần 19.000 đồng, anh Hoàng được một môi giới VIP "thủ thỉ" cổ phiếu này đang được các "đội lái" đánh lên 3x, thế là anh nhảy vào mua ngay. Ngay phiên sau đó, khi giá cổ phiếu gần chạm 2x thì thị trường rung lắc, do tâm lý và mối liên kết giữa các thành viên "đội lái" lỏng lẽo nên nhiều người bắt đầu đua nhau xả hàng. Ba phiên sau đó, khi cổ phiếu về tài khoản anh Hoàng, giá của nó đã xuống dưới 15.000 đồng.
Một thói quen với không ít nhà đầu tư khi chơi chứng khoán là chọn mua cổ phiếu dựa trên mức hấp dẫn của cổ tức. Thực ra, theo tiến sĩ Lê Thẩm Dương, chuyên gia chứng khoán, tiêu chí cổ tức hầu như không quan trọng chút nào. Trên thực tế, khi một công ty nào đó trả cổ tức càng cao thì khả năng công ty đó bị suy yếu đi càng lớn bởi vì họ phải trả lãi suất đi vay cao để bù đắp lại cho ngân quỹ đã bị hao hụt do việc trả cổ tức. Hơn nữa, chỉ cần thị giá cổ phiếu đó bị sụt trong 1 đến 2 ngày cũng có thể làm cho nhà đầu tư mất một khoản tiền tương đương số cổ tức mà mình mới được chia. Do vậy, nhà đầu tư cần nhìn nhận lại rằng cổ tức không phải là yếu tố quan trọng trong mỗi quyết định mua bán, mà hãy cân nhắc đến nhiều yếu tố khác như tỷ số P/E, tình hình tài chính và hoạt động kinh doanh của công ty.
Khi phân tích thói quen mua bán của một nhóm nhà đầu tư nhỏ lẻ, một lãnh đạo của công ty chứng khoán Hoàng Gia cho rằng, những nhà đầu tư nhỏ, chơi ngắn hạn và lướt sóng luôn đặt ra nguyên tắc về lợi nhuận để không bị tâm lý tham lam ảnh hưởng đến quyết định của mình. Họ thường đặt cho mình mức giới hạn lãi, lỗ để bán ra tùy vào từng cổ phiếu, song thường mức lãi chỉ trên dưới 20%, cao lắm là 30%. Thế nhưng thực tế đã chứng minh, có không ít cổ phiếu trong ngắn hạn có thể tăng hơn 50%, thậm chí 70% giá trị. Chẳng hạn, theo thống kê biến động giá cổ phiếu trên HoSE và HNX từ 17/11 đến 10/12, có thể thấy chỉ trong 3 tuần nhưng giá cổ phiếu BVS tăng 81,29%, LUT tăng 75,97%, SRC tăng tới 74,19%, DQC tăng 69,33%... và rất nhiều cổ phiếu tăng trên 50%. Việc nhà đầu tư quá thận trọng hoặc máy móc thực hiện các quy tắc đặt ra có thể khiến họ phải bán "lúa non" và bỏ lỡ những cơ hội kiếm lời lớn.
Theo chuyên gia chứng khoán Phạm Kinh Luân, Giám đốc nghiên cứu và phân tích của Stox Plus, một trong những công ty hàng đầu Việt Nam trong lĩnh vực cung cấp thông tin tài chính, thông thường các nhà đầu tư nhỏ lẻ ở Việt Nam hay đợi lúc thị trường có dấu hiệu sôi động thì mới nhảy vào mua cổ phiếu. Tuy nhiên, với những trường hợp một cổ phiếu đang có lực cầu tăng mạnh và nhà đầu tư nhảy vào mua theo, thì vẫn tiềm ẩn trong đó một cái bẫy rất tinh vi.
Khi có lượng cầu đột ngột gia tăng vào một cổ phiếu nào đó, lập tức các nhà đầu tư khác cũng tiếp sức bằng cách đua nhau đặt lệnh mua ở mức giá trần. Khi đó, nhà đầu tư không cần biết mã cổ phiếu đó tăng giá từ nguyên nhân gì hoặc sợ nếu tìm hiểu nguyên nhân xong thì không còn cơ hội mua. Vì vậy, trên thị trường có hiện tượng không ít cổ phiếu tăng trần liên tục với lượng cầu tưởng như không thể đáp ứng nổi, thậm chí có khi vượt cả lượng cổ phiếu phát hành của một công ty, trong khi đó lượng cung rất ít. Tuy nhiên, khi cổ phiếu bắt đầu mất trần hoặc giảm nhẹ, lượng cầu khổng lồ trước đó tự nhiên biến mất, đồng thời lượng cổ phiếu đăng ký bán ra xuất hiện ào ạt. Lúc đó, những ai nhảy vào mua sau cùng sẽ trúng bẫy và "ngậm trái đắng". Ngay tại đợt khớp lệnh đầu tiên, những tổ chức hoặc nhà đầu tư lớn ào ạt tung ra các lệnh mua giá trần ngay ở một tài khoản, khiến cổ phiếu của họ đột ngột tăng trần và có hiện tượng hiếm, lập tức các nhà đầu tư chạy theo đám đông tiếp sức tranh mua bằng các lệnh giá trần. Khi đó, nhóm "làm giá" sẽ bán ra ở một tài khoản khác. Do quy định của thị trường, những lệnh mua lớn của khách VIP thường ưu tiên sau các lệnh ATO (mở cửa) hay ATC (đóng cửa), do vậy mặc dù đặt mua lượng lớn giá trần nhưng thường không được khớp. Sau đó, họ sẽ thao tác hủy lệnh của mình ngay đầu đợt khớp lệnh thứ 2, thời điểm mà lệnh giá trần của họ lại được ưu tiên khớp đầu.

Bài toàn vàng, USD, lãi suất

Nếu cho nhập khẩu vàng thật nhiều, giá vàng sẽ giảm trong chốc lát... nhưng sau đó lại gây áp lực lên giá USD. Rõ ràng “được lòng vàng mất lòng USD”. Người dân đổ xô đi mua vàng, mua USD, nhà đầu tư trên TTCK cũng có biểu hiện lưỡng lự... Các nhà lập chính sách đang cố gắng cân đong, tìm cho được điểm đột phá cho các chính sách: vàng, tỷ giá, hay lãi suất... Được lòng vàng mất lòng USD Việc giá vàng lên cơn sốt mấy tháng trước đây và mấy ngày đầu tháng 11/2010 được báo giới mô tả là vàng “điên loạn”. Cũng giống như giá vàng sốt lần trước, Thống đốc NHNN ngay lập tức cho nhập khẩu vàng để đáp ứng nhu cầu trong nước. Như vậy, các nhà nhập khẩu sẽ dùng một lượng USD rất lớn để nhập khẩu vàng. Vấn đề phải quan tâm hiện nay là, nhiều DN sản xuất lại không được đáp ứng ngoại tệ để nhập khẩu máy móc thiết bị hay để nhập khẩu nguyên nhiên vật liệu cho dự án của mình. Theo giá hiện thời nếu giá vàng lên 1.400 USD/Toz thì 1kg vàng sẽ tiêu tốn 45.000 USD và nếu 1 tấn vàng sẽ tốn 45.000.000 USD. Theo thông tin của báo giới và của Hội đồng vàng thế giới (WGC), trong 20 năm qua, trung bình mỗi năm VN nhập khẩu 50 tấn vàng và tổng số vàng hiện nay được nhiều người ước là 1.000 tấn còn nằm trong két sắt của dân. Theo số trung bình đó, người ta cũng ước tính nếu năm 2010, VN cũng sẽ dùng số ngoại tệ cho nhập khẩu vàng lên tới 2.250.550.000 USD. Quan sát trên thị trường vàng trong nước cho thấy, các DN VN nhập khẩu vàng miếng tiêu chuẩn quốc tế về và đem đúc thành vàng tiêu chuẩn VN. Có rất nhiều nhãn hiệu vàng khác nhau trên thị trường vàng VN và do đó không ai chấp nhận vàng của ai sản xuất ra (theo cách thức, nếu hãng này mua vàng của hãng khác thì đánh tụt hạng vàng xuống một bậc hay tương tự). Theo các chuyên gia, nếu vàng cùng được chấp nhận theo một tiêu chuẩn chung (như ở Anh hay ở Thuỵ Sĩ... ), NHTM có thể huy động được và nếu là vàng tiêu chuẩn quốc tế thì vàng được liên thông không chỉ với NHTM mà còn cả thị trường thế giới. Đó cũng là nguyên nhân tại sao vàng hiện nằm chết ở trong dân. Như vậy vấn đề làm thế nào tiết kiệm ngoại tệ nhập khẩu và nguồn vàng còn nằm chết trong tay người dân đang là vấn đề đặt ra trong dài hạn. Tuy nhiên, thời điểm hiện nay, khi đất nước đang cần USD để nhập hàng cho sản xuất của khu vực sản xuất và khi tỷ giá đang quá nóng thì rõ ràng dùng ngoại tệ quá nhiều để nhập vàng về, cắt nhỏ ra và bán cho dân, để nó lại nằm im lìm trong túi người dân và 10 năm sau số vàng được tích tụ trong dân có thể lên tời vài ngàn tấn chứ không phải một ngàn tấn như hiện nay. Rõ ràng, nếu cho nhập khẩu vàng thật nhiều, giá vàng sẽ giảm trong chốc lát... nhưng sau đó lại gây áp lực lên giá USD và tất nhiên sau đó giá vàng trong nước lại tăng (tính theo VND)... Theo vòng xoáy đó, rõ ràng “được lòng vàng mất lòng USD”. Tỷ giả - lãi suất cân đong Trong khoảng 3 năm qua, lãi suất và tỷ giá đều là mối quan ngại đối với các DN. Tỷ giá đã từng được tuyên bố giữ ổn định nhưng sau đó lại là sốc. Lãi suất thấp đã được coi là mục tiêu hỗ trợ DN nay lại đổi hướng. Điều đó chắc chắn DN phải có đối sách kinh doanh mới với định hướng lãi suất này. Về lãi suất, đã có điều tra về khả năng chịu đựng lãi suất cho thấy, đa số các DN không chịu nổi mức lãi suất ngắn hạn trên 12%/năm. Chính phủ và NHNN đã có khá nhiều nỗ lực nhằm cố ép lãi suất xuống để giúp DN chịu đựng được. Tuy nhiên, theo lý thuyết, nếu lãi suất tiền đồng thấp thì VND sẽ yếu và lại càng tăng sức ép mất giá của VND. Và nếu khi lãi suất cao hơn (do tự do hoá lãi suất và nâng lãi suất cơ bản lên 9%/năm kể từ 5/11/2010) thì sẽ làm VND giữ được giá và giảm áp lực phá giá VND và hơn thế nữa, việc nâng lãi suất này, cũng giảm áp lực lạm phát. Một số chuyên gia còn cho rằng, việc nâng lãi suất còn có tác dụng như một công cụ hỗ trợ (chính sách trung hoà) cho VN có thể có giải pháp nới lỏng hơn biên độ giao dịch của tỷ giá mà không gây áp lực lạm phát... Và như vậy với tình hình hiện tại, vì mục tiêu ổn định tỷ giá thì mục tiêu lãi suất thấp lại bị hy sinh. Trong khi đó việc cố gắng điều hành lãi suất USD ở VN theo (như lãi suất tiền gửi, tiền vay ở mức thấp,...) vừa qua cũng cho thấy đã có tác dụng phụ nhất định lên tỷ giá và kích thích nhu cầu vay ngoại tệ và để lại những xáo trộn trên thị trường. Về lãi suất hiện nay, Hiệp hội Ngân hàng VN đang cố gắng để các NHTM cam kết mức lãi suất huy động là 12%/năm. Đó là điều kiện tuyệt vời vì đó là mức lãi suất đồng loạt như nhau cho tất cả thị trường, không kể NHTM lớn hay nhỏ. Tuy nhiên, theo quan điểm rủi ro và thu nhập, chính sự đồng nhất đó lại là sự vô lý: người gửi tiền sẽ bối rối vì không thể các NHTM bị đánh đồng, NHTM nào có mức độ tín nhiệm thấp thì lãi suất phải trả cho người gửi tiền cao hơn. Trong thực tế cho thấy, các NHTM nhỏ, chắc chắn phải bị đánh giá rủi ro cao hơn các NHTM lớn. Khi áp dụng mặt bằng lãi suất như nhau, vô hình trung tạo ra văn hoá đánh đồng. Đứng về phía NHTM, các NHTM nhỏ áp dụng lãi suất như các NHTM lớn (huy động) sẽ không thể huy động được vốn và có thể họ phải xử lý bằng cơ chế bù ngoài khác - làm cho lãi suất - chi phí ngân hàng rất méo mó và tốn kém về mặt xử lý giấy tờ. Việc hạn chế các giao dịch cho vay, huy động vàng đối với các NHTM (bằng các cách thức) chắc chắn cần đặt ra nhằm đảm bảo hạn chế tình trạng chấp nhận rủi ro quá mức của NHTM khi thiếu thanh khoản hay tìm kiếm lợi nhuận, đảm bảo tăng giá trị VND... Tuy nhiên việc này cần tiến hành tổng thể có cơ sở khoa học và trên cơ sở có các giải pháp khác hỗ trợ và đặc biệt cần được tiến hành trong điều kiện kinh tế vĩ mô có sự ổn định tốt và sự đồng thuận của xã hội. Về tỷ giá, cơ quan có thẩm quyền đã phát đi tín hiệu từ nay đến cuối năm 2010, tỷ giá sẽ ổn định. Đó là một định hướng tuyệt vời về mặt chính sách. Việc ổn định mà chắc chắn, sẽ giúp DN có kế hoạch kinh doanh chuẩn, không bị phá vỡ kế hoạch sản xuất. Tuy nhiên trong giai đoạn hiện nay cần phát đi tín hiệu rằng, các giải pháp cân bằng đều trong thế động (dynamic): việc ổn định tỷ giá đang cố gắng duy trì trên cơ sở thâm hụt thương mại đang cố gắng duy trì dưới 20% kim ngạch nhập khẩu (khoảng 13 tỷ USD/năm); thâm hụt ngân sách cố gắng 5% GDP, chênh lệch đầu tư và tiết kiệm nội địa khoảng 10% GDP - khi đó lãi suất trong nước khó có thể thấp và đòi hỏi nhu cầu tài trợ từ bên ngoài (dòng vốn vào) ngày càng gia tăng. V iệc chi tiêu quá mức (cả khu vực công và tư nhân) sẽ làm giảm tiết kiệm nội địa, đi kèm với đầu tư quá mức và không hiệu quả sẽ dẫn đến lãi suất có khuynh hướng tăng cao - mà trước tiên là lãi suất trái phiếu chính phủ. Khi các vấn để cân đối lớn chưa xử lý được bền vững thì áp lực ngoại tệ sẽ thường trực. Bài toán cân đong các chính sách lúc nào cũng phải đặt ra, tuy nhiên nếu đảm bảo được tổng thể, hài hòa giữa các chính sách thì DN, thị trường và nền kinh tế nói chung không bị sốc.

Ba sai lầm đáng nhớ nhất của Warren Buffett

Warrent Buffet được cả thế giới nể phục và gọi ông là NĐT thành công nhất mọi thời đại. Tuy nhiên, bản thân ông cũng luôn công nhận rằng: NĐT tài ba nhất cũng phạm sai lầm. Ông đã viết thư thường niên gửi tới cổ đông của Công ty Bershire Hathaway và kể về những sai lầm đầu tư lớn nhất của mình. Có rất nhiều thứ chúng ta cần học hỏi trong nhiều thập kỷ kinh nghiệm đầu tư của Buffett. Sau đây là 3 sai lầm tiêu biểu. Câu chuyện với Công ty Conoco Phillips: Mua ở mức giá sai Năm 2008, Buffett mua một lượng lớn cổ phần của Conoco Phillips (COP) với mục đích đầu cơ vào giá năng lượng trong tương lai. Buffett cho rằng, nhiều người sẽ đồng ý về việc giá dầu hoả sẽ tăng trong dài hạn. Và do đó, COP sẽ kiếm được lợi nhuận. Tuy nhiên, vụ đầu tư này kết thúc không như mong đợi, bởi Buffett đã mua vào ở mức giá quá cao. Kết quả là Berkshire bị lỗ nhiều tỷ USD trong vụ đầu tư này. Như vậy, một công ty làm ăn tốt không đồng nghĩa với một vụ đầu tư tuyệt vời nếu giá cổ phiếu bạn mua ở mức không hợp lý. Bài học rút ra: NĐT rất dễ bị sự hưng phấn cuốn đi khi gặp trạng thái thị trường tăng điểm đồng loạt. Lúc này, chúng ta thường mua cổ phiếu ở mức giá mà đáng lẽ không nên mua. Những NĐT kiểm soát được cảm xúc của mình thường phân tích một cách khách quan hơn. Một NĐT có trạng thái tâm lý độc lập hơn so với thị trường có thể nhận ra rằng, giá dầu thô liên tục biến động với biên độ rất mạnh và cổ phiếu của các công ty dầu mỏ từ lâu đã trở thành bong bóng sắp vỡ. Buffett bình luận: Khi đầu tư, sự lạc quan là bạn của chúng ta. Nhưng hưng phấn quá mức lại là kẻ thù. Câu chuyện với Công ty U.S.Air: Lẫn lộn giữa tăng trưởng thu nhập hàng năm với sự thành công của DN Năm 1989, Buffett mua cổ phiếu ưu đãi của U.S.Air bởi công ty này đạt được mức tăng trưởng hàng năm rất cao. Nhưng vụ đầu tư này nhanh chóng trở thành mối lo cho Buffett khi U.S.Air đã không có đủ lợi nhuận để trả cổ tức cho cổ phiếu ưu đãi. Rất may mắn, sau đó Buffett đã thanh lý được lô cổ phiếu này ở mức có lợi nhuận. Mặc dù vận đỏ, Buffett cũng nhận ra rằng, lợi nhuận thu được từ vụ làm ăn này là nhờ vào "nữ thần may mắn" và trạng thái hưng phấn quá mức của thị trường. Bài học rút ra: Năm 2007, Buffett đã chỉ ra rất rõ trong thư của mình: Đôi khi, nếu nhìn vào tăng trưởng doanh thu của một DN, chúng ta có thể thấy DN này đang làm ăn rất tốt. Tuy nhiên, muốn duy trì sự tăng trưởng đó, cần phải bỏ ra một lượng vốn khổng lồ. Trong trường hợp của ngành hàng không luôn cần có máy bay mới để mở rộng doanh thu, vấn đề của dạng DN đòi hỏi vốn lớn này là khi DN đạt được lượng doanh thu lớn thì nó lại chìm sâu thêm vào trong nợ nần. Nó chỉ có thể để lại rất ít dành cho cổ đông và dễ rơi vào tình trạng phá sản nếu kinh doanh bị giảm sút. Buffett bình luận: Các NĐT đã đổ tiền vào một cái hố không đáy, bị hấp dẫn bởi sự tăng trưởng, trong khi đáng lẽ họ phải tránh xa nó. Cầu chuyện với Công ty Dexter Shoes: Đầu tư vào một DN không có lợi thế cạnh tranh Năm 1993, Buffett mua cổ phiếu của một công ty giầy mang tên Dexter Shoes. Sự đầu tư của ông vào hãng giầy này nhanh chóng trở thành một thảm hoạ, bởi lợi thế cạnh tranh dài hạn của Công ty nhanh chóng biến mất. "Điều mà tôi đã đánh giá được là lợi thế cạnh tranh của công ty này đã biến mất trong vòng vài năm", Buffett nói và cho rằng, đây là vụ đầu tư tệ hại nhất mà ông từng thực hiện. Nó khiến cổ đông của Berkshire Hathaway mất 3,5 tỷ USD. Bài học rút ra: Các DN chỉ có thể kiếm lợi nhuận cao khi có lợi thế cạnh tranh đặc biệt so với các DN khác trong cùng khu vực kinh doanh. Wal-Mart bán hàng với giá cực rẻ. Honda tạo ra xe với chất lượng tuyệt vời. Khi DN còn có thể cung cấp những thứ tốt hơn nhiều so với DN khác thì nó còn tạo ra tỷ lệ lợi nhuận cao. Nếu không, lợi nhuận cao thu hút các đối thủ cạnh tranh và các đối tượng này sẽ nhanh chóng giành hết phần lợi nhuận của DN. Buffett bình luận: "Một DN tuyệt vời đúng nghĩa phải có bí quyết riêng lâu dài bảo vệ cho lợi nhuận tuyệt hảo đem lại từ vốn đầu tư". Kết luận: Mặc dù phạm sai lầm với tiền bạc luôn luôn đem lại những trải nghiệm đau xót, nhưng việc trả một chút "học phí" không đồng nghĩa với thua lỗ chung cuộc. Nếu phân tích các sai lầm và học hỏi từ nó, chúng ta có thể dễ dàng kiếm lại số tiền đã mất vào lần sau. Mọi NĐT, kể cả Buffett, đều phải hiểu rằng, sai lầm là điều không thể tránh khỏi.

Warren Buffet -thông điệp thường niên gửi các cổ đông (2010)

Với Warren Buffett, chủ tịch hội đồng quản trị của tập đoàn Berkshire Hathaway, một trong những nhà đầu tư thành công nhất mọi thời đại, bạn có thể mong chờ bức thông điệp dài 23 trang sẽ chứa đầy những biệt ngữ và vượt qua tầm hiểu biết của hầu hết mọi người.

Trên thực tế, bức thư thường niên của ông gửi các cổ đông nổi tiếng là rất thực tế, văn phong rất giản dị và hóm hỉnh. Đừng bao giờ để ý đến từng chi tiết mà ông nêu ra: chính cách ông gửi đến mọi người thông điệp của mình mới là bài học cho tất cả chúng ta.

Dựa trên bức thư gửi các cổ đông năm ngoái của ông tại tập đoàn Berkshire, dưới đây là một số đặc điểm góp phần tạo nên một thông điệp tài chính hiệu quả, hấp dẫn, và các ví dụ về cách ngài Buffett sử dụng chúng để tạo ra hiệu quả to lớn.

1. Sử dụng các con số để củng cố thêm cho các quan điểm mà bạn định viết ra - chúng không phải là điểm chính. Ngài Buffett không chỉ báo cáo về những món lợi nhuận bảo hiểm rủi ro thu được từ ngành kinh doanh bảo hiểm và để các con số nói lên chính bản thân chúng; ông giải thích các thuật ngữ, những con số có nghĩa gì, và cách ông và Charlie Munger, đối tác kinh doanh của ông, xem xét chúng. Ví dụ như: "Số tiền 58.5 tỷ đô la dùng cho dự trữ thua lỗ - số tiền đó không thuộc về chúng ta nhưng mà chúng ta giữ và đầu tư vì lợi ích của chính chúng ta - mà lại không tốn đồng xu nào của chúng ta. Trên thực tế, chúng ta đã được trả 2,8 tỷ đô là để giữ nguyên mức dự trữ đó của chúng ta trong suốt năm 2008. Tôi và Charlie cảm thấy điều này rất thú vị."

2. Sử dụng các phép loại suy và ẩn dụ. Một ví dụ lớn là việc ngài Buffett mô tả tâm lý của chúng ta như thế nào sau cuộc suy thoái kinh tế vào năm 2008: "Cho đến cuối năm, các nhà đầu tư thuộc mọi lĩnh vực trở nên tàn bạo và lúng túng, phần lớn như thể họ là những con chim nhỏ đã bị lạc vào trò chơi cầu lông." Và ông tiếp tục đi vào mô tả phản ứng của chính phủ: "Hiểu theo thuật ngữ trong chơi bài poke, Bộ Tài chính và Cục dữ trự liên bang bỏ tất cả tiền họ có vào ván bài để đặt cược. Liều thuốc kinh tế mà trước đó được uống bằng cốc thì này được uống bằng cả thùng lớn." Những phép ẩn dụ nhằm giải thích thêm nhiều cho ý tưởng của ông so với cách sử dụng hàng loạt các thuật ngữ kỹ thuật trước đó.

3. Hãy luôn trung thực và minh bạch. Ngài Buffett đã trình bày một bản tóm tắt về những thành công trong năm 2008 với những tiết lộ sau: "Trong năm 2008 tôi đã làm những điều ngớ ngẩn trong đầu tư. Tôi đã mắc ít nhất một sai lầm lớn về tiền hoa hồng và một vài lỗi nhỏ hơn nhưng cũng gây tổn thất. Tôi sẽ nói rõ với các bạn hơn về những vấn đề này sau. Ngoài ra, tôi đã có một số sai lầm do chểnh mảng, thờ ơ khi xuất hiện những vấn đề mới mà đáng ra tôi phải xem xét lại cách suy nghĩ của mình và hành động nhanh chóng." Thay vì làm giảm đi uy tín của mình, kiểu thật thà hài hước dễ chịu này đã làm cho khán giả tin tưởng hơn vào những gì ông có thể sẽ nói: sau cùng, hiển nhiên ông không hề giấu giếm điều gì.

4. Sử dụng các sự kiện thực để đưa mọi thứ vào ngữ cảnh thực tế. Sau khi giải thích về tình hình tồi tệ của kinh tế trong năm 2008, ngài Buffett đã đưa ra một bối cảnh dựa trên các sự kiện thực tế để xem xét các các thực tiễn đó. "Tuy nhiên, trong số các tin tức xấu đó, đừng bao giờ quên rằng quốc gia chúng ta đã phải đối mặt với những công việc còn khó khăn hơn nhiều trong quá khứ. Chỉ riêng trong thế kỷ 20, chúng tôi đã đương đầu với hai cuộc chiến tranh lớn (một trong số đó ban đầu dường như chúng ta là kẻ bại trận); hàng chục hoặc tương đương những lần hoảng loạn và suy thoái; lạm phát kinh khủng đã lên tới mức 21,5% mức lãi suất sàn vào năm 1980; và cuộc Đại suy thoái của những năm 30, khi đó tỉ lệ thất nghiệp khoảng từ 15% đến 25% kéo dài trong nhiều năm. Nước Mỹ không thiếu những lần thử thách. Tuy nhiên, không hề thất bại, chúng ta đã vượt qua. So với dữ liệu của thời kỳ này với hàng chục thế kỷ khi đó con người chỉ đạt được những thành công nhỏ, nếu có, về cách chúng ta đã tồn tại. Mặc dù con đường đi qua không hề phẳng lặng, nhưng hệ thống kinh tế của chúng ta đã hoạt động khá tốt trong thời gian qua."

Chúng tôi nghĩ rằng những đặc điểm này chỉ là phần mở đầu cho một danh mục dài đối với tất cả chúng ta những ai mong muốn làm cho những con số và các báo cáo tài chính trở nên dễ dàng tiếp cận.

Hãy thử sử dụng những nguyên tắc này lần tới nhé khi bạn chuẩn bị một bài trình bày về chủ đề tài chính. Xét cho cùng, nếu nhà đại tài Warren Buffett có thể làm cho các báo cáo tài chính trở nên đơn giản và thú vị, tại sao chúng ta lại không thể nhỉ?

Tỷ phú Warren Buffett - Bí quyết đầu tư và kiếm tiền

Chỉ đầu tư vào những gì mình hiểu rõ và biết được giới hạn an toàn là điều mà nhà đầu tư huyền thoại Warren Buffett chia sẻ tại Hội nghị Thượng đỉnh Forbes 400. Đến hẹn lại lên. Mỗi năm, Tạp chí Forbes đều công bố danh sách Forbes 400, điểm mặt 400 nhân vật giàu nhất nước Mỹ. Năm nay, tạp chí này nảy ra sáng kiến mới, tổ chức Hội nghị Thượng đỉnh Forbes 400 vào cuối tháng 9.2010. Tại buổi gặp mặt này, Steve Forbes, ông chủ của Tạp chí, đã trao đổi với nhà đầu tư thành công nhất mọi thời đại Warren Buffett, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Berkshire Hathaway, về bí quyết đầu tư cũng như các hoạt động xã hội của Buffett. Thành công của ông quả là vô tiền khoáng hậu. Ông có thể cho biết bí quyết đầu tư của mình? Tôi thấy mình rất may mắn khi có một khởi đầu hết sức thuận lợi. Cha tôi cũng hoạt động trong lĩnh vực đầu tư. Vì thế, văn phòng của ông đã trở thành sân chơi của tôi vào mỗi dịp cuối tuần. Tôi bắt đầu đọc sách về đầu tư từ năm lên 7 và tôi biết mình muốn gì từ rất sớm. Đó là một lợi thế lớn. Trong lĩnh vực đầu tư, bạn không cần phải quá thông minh. Tôi luôn nói nếu chỉ số IQ của bạn là 160 thì hãy chia bớt 30 cho người khác, bởi bạn không cần nó khi đầu tư. Điều bạn cần là sự ổn định về mặt cảm xúc. Bạn phải có khả năng tư duy độc lập. Một khi đã đi đến quyết định, hãy tin vào thực tế và lập luận của chính mình và không để ai khiến bạn bị lung lay. Điều này không dễ đối với nhiều người. Có thể nói, tôi rất may mắn vì có được những phẩm chất ấy. Trong cuộc khủng hoảng vừa qua, ông đầu tư vào những công ty được đánh giá là có thảm họa tiềm ẩn như General Electric hay Goldman Sachs, trong khi đám đông hành động ngược lại. Ông giải thích thế nào về quyết định này? Tôi không biết phải giải thích thế nào. Tôi không học điều này từ trường lớp. Tôi không quan tâm đến việc người khác có đi ngược với quyết định của tôi hay không, miễn là cảm thấy mình hiểu được bản chất sự việc. Có rất nhiều thứ tôi hoàn toàn mù tịt và tôi chọn cách tránh xa chúng. Tôi chỉ đầu tư vào những gì mình biết rõ mà thôi. Tom Watson, nhà sáng lập Công ty Sản xuất Máy tính IBM (Mỹ), từng nói: “Tôi không phải thiên tài. Tôi chỉ biết rõ những chấm nhỏ và tôi chỉ quanh quẩn xung quanh chúng”. Cũng giống như chúng ta bàn về quần vợt. Nếu tập trung đánh banh qua lưới và đừng tự huyễn hoặc mình, chúng ta sẽ có một trận đấu không tồi? Điều anh nói cũng phần nào giống với những nguyên tắc của tôi. Nguyên tắc thứ nhất là không để thua. Nguyên tắc thứ 2 là không bao giờ quên nguyên tắc thứ nhất. Tôi đã học được phương pháp tránh rơi vào các thảm họa đầu tư từ người thầy Ben Graham. Và bài học quan trọng nhất là bài học về giới hạn an toàn. Bạn không nên lái một chiếc xe tải nặng 9,9 tấn băng qua cây cầu có tấm biển ghi “Trọng tải tối đa 10 tấn”, bởi không gì đảm bảo rằng tấm biển đó đúng cả. Nếu gặp một cây cầu như thế, tốt nhất bạn nên quay lại và tìm một cây cầu khác có tấm biển ghi “Trọng tải tối đa 20 tấn”. Không thể phủ nhận yếu tố may mắn trong đó? Đúng là có nhiều yếu tố may mắn. Được sinh ra ở Mỹ vào năm 1930, đối với tôi, là một may mắn lớn. Tôi đã lớn lên trong thời kỳ hưng thịnh của chủ nghĩa tư bản. Điều này đã giúp tôi hiểu được thị trường mà chúng ta có được ngày nay. Bên cạnh đó, tôi được làm những việc mà mình yêu thích và không gì may mắn hơn điều này. Thậm chí, bị Trường Harvard từ chối cũng là một may mắn của tôi, bởi tại Đại học Columbia, tôi đã được theo học Ben Graham, người đã làm thay đổi cuộc đời tôi. Có thể nói, tôi đã được thần may mắn phù hộ trong suốt 80 năm qua. Môi trường kinh doanh thay đổi chóng mặt trong thời gian qua. Làm thế nào ông nắm bắt kịp? Nếu bạn nắm bắt được các nguyên lý, hiểu được nhờ đâu một doanh nghiệp kinh doanh hiệu quả, biết được điều gì làm nên một nhà quản lý giỏi, điều gì làm nên một sản phẩm tốt thì bạn hoàn toàn có thể áp dụng những gì học được từ một lĩnh vực kinh doanh sang nhiều lĩnh vực kinh doanh khác. Rồi bạn sẽ nhận ra có nhiều thứ mình không cần phải hiểu. Biết nên từ bỏ cái gì cũng quan trọng như biết nên tập trung vào cái gì. Cũng giống như nếu muốn đánh bại huyền thoại cờ vua thế giới Bobby Fischer thì tốt nhất là đừng bao giờ thi đấu với anh ta. Ông từng nói là nên xây dựng một thành lũy xung quanh doanh nghiệp mình? Thành lũy vững chắc nhất chính là tài năng của bạn. Đó là thứ mà lạm phát hay những mối nguy khác không thể cướp khỏi tay bạn. Tôi thường bảo các bạn sinh viên hãy quan sát những nhân vật mà họ ngưỡng mộ và viết ra những phẩm chất nào ở người đó khiến họ khâm phục. Và đó là những gì các bạn sinh viên cần có. Ông là người có khả năng đặc biệt trong việc quản lý đồng tiền và làm cho nó sinh sôi nảy nở. Vài năm trước, ông đã quyết định bắt đồng tiền đi theo hướng khác, đó là phục vụ xã hội? Tại sao? Nếu quay trở về lúc tôi 20 tuổi, có thể tôi sẽ cho rằng quyết định đó là điên rồ. Nhưng tôi và vợ tôi biết được khi nào là thời điểm thích hợp để tận hưởng cuộc sống. Chúng tôi hầu như đã có mọi thứ mình cần. Cũng có khi một bữa ăn tốn 5 USD lại ngon hơn một bữa ăn 100 USD. Bằng cách này hay cách khác, tôi cho rằng đồng tiền nên quay trở lại phục vụ xã hội. Tôi giỏi kiếm tiền nhưng không giỏi phân phát đồng tiền kiếm được một cách khôn ngoan và hiệu quả. Vì thế, tôi đã đóng góp cho 5 tổ chức hoạt động xã hội, trong đó nhiều nhất là cho Quỹ Gates Foundation của tỉ phú Bill Gates. Tôi rất hài lòng về quyết định này. Ông có thể chia sẻ những quyết định sai lầm của mình và bài học từ đó? Để đưa ra được quyết định sáng suốt, trước hết, bạn cần nhận ra được quyết định nào của mình là sai lầm và sai ở điểm nào. Tôi đã phạm nhiều sai lầm và sẽ còn tiếp tục mắc sai lầm. Đó là bản chất của cuộc chơi. Đừng kỳ vọng vào sự hoàn hảo ở bản thân mà hãy luôn cố gắng hết sức. 50 năm nữa, ông muốn mọi người nghĩ đến điều gì khi nhắc đến ông? Tôi mong mọi người sẽ nghĩ đến Berkshire Hathaway và hy vọng Công ty vẫn hoạt động hiệu quả ở thời điểm ấy. Tôi thực sự mong mọi người nhớ đến những gì tôi chia sẻ ngày hôm nay, dù chúng không có vẻ gì là cao siêu cả. Tôi nhận thấy những người thành công đều có một người thầy vĩ đại, người đã để lại ảnh hưởng của mình lên họ. Điều này quan trọng hơn tiền bạc rất nhiều

Ngân Khánh - Thập đại mỹ nhân VLTK 2006

                                                    

                               Thập đại mỹ nhân VLTK 2006

4 năm quả là một bước dài của Ngân Khánh. Trở thành một diễn viên truyền hình ăn khách: Gọi giấc mơ về, Vũ điệu bella, Ghen, Mây trắng ngang trời, Tường vy cánh mỏng, Những cánh hoa bay… phim điện ảnh Khi yêu đừng quay đầu lại, rồi lấn sân qua sân khấu kịch: Xin lỗi em chỉ là con đĩ và hiện là ca sĩ độc quyền của Musicbox. Ngân Khánh vừa ra mắt album online với 10 ca khúc. Tuy diễn xuất tốt nhưng giọng hát mỹ nhân ngày ấy chỉ thuộc hạng trung bình.

 ....                       

Quant - Mô hình phân tích định lượng ưu việt.

Trend following không hướng tới việc dự đoán thị trường ngày mai ra sao, mà là tìm kiếm cơ hội tham gia thị trường ngay khi chứng khoán có dấu hiệu tăng mạnh.


Thị trường đang cần những phương pháp phân tích ưu việt hơn

Vào những năm đầu khi TTCK Việt Nam mới hoạt động, phân tích cơ bản là phương pháp vẫn được đa số NĐT tin dùng. Đây là phương pháp hướng tới việc mua và nắm giữ cổ phiếu dài hạn, phù hợp giai đoạn thị trường biến động với bước giá nhỏ khi đó. Vài năm gần đây, phân tích kỹ thuật (PTKT) được nhiều NĐT áp dụng rộng rãi.

Điều này là dễ hiểu khi thời gian gần đây, TTCK Việt Nam luôn dao động mạnh với biên độ lớn, khiến việc mua và nắm giữ cổ phiếu dài hạn không mang lại hiệu quả tối ưu. Phương pháp PTKT giúp NĐT có thể theo kịp các diễn biến nhanh của thị trường. Tuy nhiên, cũng chính PTKT gây ra khá nhiều bối rối do các chỉ báo đưa ra nhiều tín hiệu trái chiều nhau.

Chẳng hạn, trong tháng 12 vừa qua, VN-Index có lúc đã tụt giảm khá mạnh, khác xa so với những dự báo trước đó là thị trường sẽ dịch chuyển theo chiều hướng tăng - kịch bản lạc quan dựa trên các chỉ báo và mô hình PTKT… Tất nhiên, không có phương pháp dự báo nào hoàn hảo, tính chính xác phụ thuộc nhiều nhân tố thay đổi từng ngày và từng giờ. Nhưng câu hỏi đặt ra là, liệu có thể có một mô hình hay phương pháp nào áp dụng tối ưu phù hợp hơn các phương pháp truyền thống hay không?

Thời gian gần đây, mô hình Quant (Quantitative Model) được nói đến nhiều trên các phương tiện truyền thông. Mô hình Quant là sự kết tinh ưu việt của cả hai phương pháp trên kết hợp với việc phân tích số liệu thống kê. Phần lớn cũng vận dụng phương pháp PTKT, nhưng mô hình Quant còn sử dụng thêm các đặc điểm ưu việt nhất trong phương pháp phân tích cơ bản và phân tích thống kê, tạo ra tính hiện đại, khoa học và năng động hơn so với các trường phái truyền thống.

Năm 2009, TTCK Việt Nam tụt giảm khá sâu vào đầu năm và phục hồi mạnh trở lại trong suốt 8 tháng. Những tháng cuối năm, thị trường lại giảm điểm mạnh và chỉ phục hồi trong vài tuần qua. Dù nền kinh tế trong nước đã có dấu hiệu hồi phục nhưng vẫn chưa thể khẳng định sự tăng trưởng bền vững của TTCK trong năm 2010. Theo nhận xét của giới phân tích, tại các thị trường mới nổi như Việt Nam, Trung Quốc…, giai đoạn hậu khủng hoảng, chứng khoán sẽ tăng, giảm với biên độ lớn.

Tuy nhiên, giới phân tích cũng đồng ý rằng, dù còn gặp thách thức nhưng triển vọng của thị trường không thể phủ nhận ở giai đoạn trung và dài hạn. Đây là thời điểm rất tốt để các mô hình đầu tư ưu việt như Quant phát huy tác dụng và tìm kiếm lợi nhuận. Với sự biến động liên tục của thị trường trong thời gian qua, nếu sử dụng các phương pháp đầu tư truyền thống, NĐT có thể kiếm lời, nhưng nếu sử dụng Quant thì mức lợi nhuận tạo ra sẽ tối ưu hơn.

Quant - Mô hình hướng tới sự năng động

Một trong những chiến lược đầu tư theo mô hình Quant chính là mô hình đầu tư theo xu hướng (trend following). Mô hình Trend following không hướng tới việc dự đoán thị trường ngày mai ra sao, mà là tìm kiếm cơ hội tham gia thị trường ngay khi chứng khoán có dấu hiệu tăng mạnh.

Việc đầu tư dựa hoàn toàn vào các chỉ báo được lọc ra bởi các máy tính siêu mạnh. Trước tiên, một khối lượng lớn thông tin và số liệu được tổng hợp phân tích trên hệ thống máy tính hiện đại. “Linh hồn” của hoạt động phân tích này bao gồm nhiều yếu tố, trong đó nổi bật nhất là thuật toán trí tuệ nhân tạo (Genetic Argrorithm) và Lý thuyết thông tin (Information Theory). Sau khi có các chỉ báo, máy tính xác định tín hiệu mua bán, đồng thời cũng đưa ra chiến lược phân bổ đầu tư hợp lý, tối ưu.

Mô hình Quant hoạt động dựa theo nguyên tắc chỉ tham gia thị trường khi chứng khoán có xu thế tăng dài hạn và rõ ràng. Đồng thời, việc chốt lời diễn ra khi xu thế này đảo chiều hoặc thị trường đi vào thời kỳ ít biến động, đi ngang (chạy sideways). Bên cạnh nguyên tắc chính trên, máy tính cũng tự động đưa ra chiến lược quản lý rủi ro thông qua cơ chế cắt lỗ, phân bổ và đa dạng hóa danh mục đầu tư.

Với các nguyên tắc này, hoạt động đầu tư sẽ đạt mức lợi nhuận tối ưu, khi tối ưu hóa vùng giải ngân và vùng thanh toán tiệm cận hơn với đáy và đỉnh của thị trường. Nói cách khác, mô hình Quant hướng tới sự năng động theo tiêu chí “thị trường luôn luôn đúng”- điều mà chưa mô hình phân tích truyền thống nào đạt được.

Kết quả thử nghiệm mô hình Quant

Các nhà đầu tư chuyên nghiệp đã xem xét và có các nghiên cứu, ứng dụng thực tiễn tại TTCK Việt Nam, tiên phong là VFM. Sau một thời gian thử nghiệm mô hình Quant với mẫu phân tích (in-sample) và mẫu thử nghiệm (out-sample), VFM đã xác định được kết quả bước đầu: Theo đó, từ tháng 1/2004 đến ngày 30/06/2008, kết quả mẫu phân tích (in-sample) tỷ lệ lợi nhuận đạt được là 200% trong vòng 3 năm rưỡi, bình quân mỗi năm tỷ lệ lợi nhuận đạt 110%.

Trong đó xác suất thành công là trên 60%. Đối với kết quả mẫu thử nghiệm (out-sample), thời gian tiến hành từ 30/06/2008 cho đến nay, tỷ lệ lợi nhuận là 100% trong vòng 1,5 năm, bình quân 1 năm đạt 50%. Trong đó xác suất thành công là trên 70%. Như vậy, chúng ta có thể thấy kết quả giữa 2 phương pháp thử nghiệm này rất ấn tượng và gần trùng khớp.

Thời gian thử nghiệm dài trên 3 năm với đầy đủ các tình huống thị trường lên mạnh, xuống mạnh hay đi ngang cho thấy tính khách quan và độ chính xác của quá trình thử nghiệm. Nếu áp dụng mô hình vào thực tế thì chúng ta có thể tin rằng, kết quả lợi nhuận bình quân sẽ xoay quanh kết quả thử nghiệm ở trên.

Với tính năng ưu việt của mô hình Quant, VFM đã nghiên cứu và phát triển mô hình này thành một quỹ đầu tư mang tên Quỹ đầu tư năng động Việt Nam (VFA) như là bước phát triển mới của ngành quản lý Quỹ trong giai đoạn hậu khủng hoảng. Cơ hội và rủi ro vẫn ở phía trước nhưng nếu NĐT ưa thích sự năng động thì lợi nhuận đạt được sẽ hoàn toàn xứng đáng. Việc sử dụng mô hình Quant cho Quỹ đầu tư VFA này sẽ là bước đi tiên phong chào đón năm mới 2010 của Công ty VFM.